Tereddütlü dilsel PROMETHEE (Liang, Wang ve Zhang, 2018)

Üç şey değişir; tercih fonksiyonunun ve akışların mantığı değişmez.

Hücreler. Kesin PROMETHEE'de her hücre tek sayıdır. Burada her hücre, önceden ilan edilmiş bir dilsel terim kümesinden ("çok kötü" ile "çok iyi" arası, terimler s₀'dan s₆'ya kadar sıralı) seçilen birden çok terimin bir arada verilmesidir. Bu, karar vericinin "iyi mi çok iyi mi, tam karar veremiyorum" ya da birkaç uzmanın farklı terimler önerdiği durumları dürüstçe taşır; tek bir terime erken indirgemez. Kriter ağırlıkları kesin kalır; bu uzantı birden fazla karar vericinin yargısını ayrı bir birleştirme adımıyla değil, doğrudan hücredeki çok-terimli kümenin kendisiyle taşır.

Yakınlık derecesine indirgeme. Kesin PROMETHEE'de iki seçeneğin bir kriterdeki farkı doğrudan çıkarmadır. Burada önce her kriterde, bütün seçenekler arasındaki en yüksek terime sahip küme "pozitif ideal" ilan edilir. Sonra her hücrenin terimlerinin ortalaması bu ideale oranlanır; bu oran, "riske yaklaşım" adı verilen bir parametreyle (risk arayan, risk kaçan ya da nötr tutum) birleştirilip 0 ile 1 arasında tek bir yakınlık derecesine (RC) çevrilir. Fark, bu yakınlık dereceleri arasında alınır ve tercih fonksiyonundan geçirilir; buradan sonrası, yani giren-çıkan akış ve net akış, kesin PROMETHEE'nin adımlarıyla birebir aynıdır.

Maliyet yönü. Kesin PROMETHEE'de maliyet kriterinde fark ters çevrilir. Burada terim kümesinin kendisi ters çevrilir: dizideki her terim, terim sırasının simetriğine (örneğin yedi terimli bir ölçekte s₁, s₅'e döner) taşınır. Bu, ölçütün "azı iyi" anlamını dilsel terim düzeyinde korur.

DecisionMind bu girişte pozitif idealin bütün seçeneklerden türetilmesini ve yakınlık derecesi formülünü sabit tutar. Varsayılan tercih fonksiyonu ve riske yaklaşım tutumu (nötr, 0,5) motorun kendi varsayılanıdır; bu ikisi şu an arayüzden değiştirilebilir bir ayar olarak sunulmaz, yalnız gelişmiş girdiyle değiştirilebilir.

Net akış, kesin PROMETHEE'deki gibi okunur: giren ve çıkan akışla birlikte değerlendirilir, başka bir yöntemin puanıyla karşılaştırılmaz. Bkz. PROMETHEE kartı.

Fark şurada: net akış artık hem terim belirsizliğini hem riske yaklaşım tutumunu ilk adımda tek bir yakınlık derecesine indirmiştir. Varsayılan tercih fonksiyonu ("usual") yalnız iki seçenek arasındaki farkın işaretine bakar, büyüklüğüne bakmaz. Bu yüzden bir seçenek zaten açık farkla önde ise, o farkı daha da büyütmek net akışı değiştirmez; yöntem "zaten kazanana" ek puan vermez. Aşağıdaki öğretici örnekte bu doğrulanmıştır: A1'in bir kriterdeki üstünlüğü daha da büyütülse net akış aynı kalır, ama zaten geride olan A3 aynı kriterde iyileştirilince net akışı gerçekten yükselir.

Bu nedenle:

"HFL-PROMETHEE'ye göre A1 açık ara en iyi seçenektir"

yerine:

"Tercih fonksiyonu 'usual' seçildiğinde A1 net akışı 0,80 ile birinci sıradadır; bu üstünlük yalnız hangi seçeneğin hangi kriterde öndeyken olduğunu gösterir, farkın büyüklüğünü değil"

biçiminde yazmak doğrudur.

Karar vericinin bir yargıyı tek bir sözel terimle değil "bu terim ile şu terim arası" diye birden çok terimle ifade ettiği ya da birkaç uzmanın farklı terimler önerdiği durumlarda. Tipik alan, hizmet kalitesi ya da kurumsal uyum gibi ölçülemeyen kriterlerde uzmanların kesin bir terimde uzlaşamadığı kurul kararlarıdır.

Kriterler ölçülmüşse ya da tek bir terimle rahatça ifade edilebiliyorsa bu katmanlı yapı bilgi eklemez; tek terim, tek elemanlı bir küme olarak yazılabilir ama bu yalnız kesin ya da dilsel PROMETHEE'yi daha karmaşık biçimde tekrarlar. Kesin PROMETHEE'nin çıkış koşulları burada da geçerlidir: seçenek sayısı elliyi aşıyorsa ikili karşılaştırma yükü büyür; tam sıra değil dürüst bir kısmi ilişki gerekiyorsa PROMETHEE I'in okuması düşünülmelidir.

Terim kümesi büyüklüğünü uzmandan uzmana değiştirmek. Bir uzman yedi terimli, diğeri beş terimli bir ölçek kullanırsa aynı terim ("iyi" gibi) farklı sayısal karşılığa gelir ve maliyet yönü çevrimi de bozulur. Ölçek analizden önce tek biçimde ilan edilir.

Riske yaklaşım tutumunu hiç sorgulamadan varsayılanda (nötr) bırakmak. Bu tutum yalnız büyüklüğe duyarlı bir tercih fonksiyonuyla (usual dışında) birlikte sonucu değiştirir; usual fonksiyonuyla çalışıldığında tutumun sonuca hiçbir etkisi yoktur ve bu rapor edilmelidir.

"Zaten kazanan" seçeneğin farkını büyütüp net akışın da büyüyeceğini varsaymak. Usual tercih fonksiyonunda bu doğru değildir; net akış yalnız kimin kimi geçtiğine bakar, ne kadar geçtiğine bakmaz.

Farklı büyüklükteki tereddütlü kümeleri (örneğin bir hücrede iki terim, komşusunda dört terim) karşılaştırmadan önce eşitlememek. Ortalama alma adımı bunu örtük olarak yapar ama kümeler tutarsız kurulmuşsa (aynı ölçekten seçilmemişse) ortalama anlamsızlaşır.

Temel ilke şudur:

Tereddütlü dilsel PROMETHEE'nin katkısı, "hangi terim tam olarak doğru" sorusunu erken sormadan bir yargı kümesini dürüstçe taşımaktır; bu kümenin hangi ölçekten geldiği ve hangi tercih fonksiyonuyla işlendiği belirtilmezse net akış gerekçesiz kalır.