Nötrosofik AROMAN

Üç şey değişir. İkisi kesin AROMAN'ın tanımlayıcı yapısını da etkiler.

Hücreler. Kesin AROMAN'da her hücre tek sayıdır. Burada her hücre üç bağımsız bileşenden oluşur: doğruluk (T), belirsizlik (I), yanlışlık (F). Her biri 0 ile 1 arasındadır ve toplamlarının 1 olması beklenmez. Kriter ağırlıkları kesin, yani tek sayı, kalır. Yöntem ağırlık üretmez; ağırlığı dışarıdan alır.

Ölçek eşitleme. Yöntem nötrosofik üçlüyü önce tek bir skor sayısına indirir. Bu skor doğruluğu artı, belirsizliğin iki katını eksi, yanlışlığı da eksi sayar. Kesin AROMAN durulaştırmayı en son adımda yapar; burada bu sıra tersine döner ve durulaştırma en başta olur. Bu skor üzerinde bir oran normalizasyonu uygulanır: fayda kriterinde sütunun en büyük skoruna, maliyet kriterinde sütunun en küçük skoruna bölünür. Kesin AROMAN'ın normalizasyonu ise değer ile en küçük arasındaki farkı, en büyük ile en küçük arasındaki farka böler. İkisi farklı bir hesaptır.

Skor ve birleştirme. Kesin ve bulanık AROMAN'da doğrusal ve vektör normalizasyonu ham veriden bağımsız hesaplanır, sonra ortalanır. Burada vektör normalizasyonu ham skordan değil, bir önceki adımın oran-normalize edilmiş değerinden hesaplanır. Yani adımlar art arda zincirlenir, paralel çalışmaz. İkisinin ortalaması alınır, kriter ağırlığıyla çarpılır ve toplanır. Kesin ve bulanık AROMAN'ı tanımlayan adım burada yoktur: fayda toplamını ve maliyet toplamını ayrı tutup bir denge parametresiyle (λ) birleştirmek. Yön bilgisi ikinci adımdaki oran normalizasyonunda zaten eritilmiştir. Son skor yalnızca düz bir ağırlıklı toplamdır.

Sonuç. Durulaştırma en başta, skor fonksiyonuyla yapıldığı için sonda ayrıca bir durulaştırma adımı yoktur. Çıktı tek bir kesin sayıdır. Büyük olan iyidir.

DecisionMind bu uzantıda skor fonksiyonunu, oran-tipi normalizasyonu ve doğrusal-vektör ortalamasını sabit tutar. Şunu ayrıca belirtmek gerekir: kesin ve bulanık AROMAN'ın felsefi çekirdeği, ayrı fayda-maliyet toplamını görünür bir λ parametresiyle birleştirmektir. Bu çekirdek N-AROMAN'da yoktur. N-AROMAN yapısal olarak kesin AROMAN'dan çok, oran normalizasyonlu ağırlıklı bir toplama yöntemine benzer. Bu fark bilimsel incelemeye açık bir bulgudur.

Çıktı kesin AROMAN'daki gibi tek bir sayı ve sıradır. Yüzde ya da olasılık değildir. Yalnız aynı üçlü girdilerle hesaplanan diğer seçeneklere göre bir sıra gösterir.

Fark şudur. Skor, doğruluk-belirsizlik-yanlışlık üçlüsünün tek bir skor fonksiyonuyla en başta eritilmiş hâlinden kurulur. İki seçeneğin skoru yakınsa, hangisinin belirsizlik bileşeni daha yüksek diye bakmak ayrı bir yorum katmanı ekler; skor fonksiyonu bu bileşeni zaten cezalandırmıştır.

Bu nedenle:

"N-AROMAN skoruna göre A3 en iyi seçenektir"

yerine:

"A3, doğruluk-belirsizlik-yanlışlık üçlülerinin ağırlıklı bir skor fonksiyonuyla birleştirilmesiyle en yüksek skoru almıştır (0,705). A1'e (0,607) olan farkı belirgindir. A1 ile A2 (0,594) arasındaki sıra ise Kriter 1'in ağırlığına duyarlıdır"

biçiminde yazmak doğrudur.

Bir kriter hakkındaki bilgi eksik, tutarsız ya da çelişkiliyse ve bu durum kararın kendisi için önemliyse bu uzantı uygundur. Geçmiş verisi olmayan alternatifleri değerlendirirken ya da çelişkili kaynaklara dayanan uzman görüşlerinde de kullanılır. Hangi durumun nötrosofik yapı gerektirdiğini ve ölçülmüş veriyi doğrudan üçlüye çevirmeme ilkesini Nötrosofik veri türü kartı anlatır.

Kesin AROMAN'ın çıkış koşulu burada da geçerlidir. Bu uzantı da telafi edicidir. Bir kriterde taviz kabul edilmiyorsa uygun değildir.

Değer alanı kısıtını ihlal etmek. T, I, F her biri 0 ile 1 arasında olmalı ve toplamları 3'ü aşmamalı. Bu ihlal edilirse skor fonksiyonu ve normalizasyon geçersiz sayı üretebilir.

Skor fonksiyonunu değiştirip belirtmemek. Kanonik seçim doğruluk artı bir eksi belirsizliğin iki katı eksi yanlışlık bölü ikidir. Belirsizlik burada yanlışlıktan iki kat ağır cezalandırılır. Farklı bir skor fonksiyonu, örneğin belirsizliği tek kat sayan, farklı bir sıra üretebilir.

Bu uzantıda λ arıyor olmak. Kesin ve bulanık AROMAN kartlarındaki λ denge parametresi bu uzantıda yoktur. Yön bilgisi ikinci adımda zaten normalizasyona işlenmiştir. Kesin AROMAN'ın "λ=0,5 ile hesapladım" alışkanlığını buraya taşımak yanlıştır.

Maliyet kriterinde sıfıra yakın skor. Bir maliyet kriterinin en küçük skoru sıfıra çok yakınsa oran normalizasyonu tanımsızlaşır; bu payda sıfıra bölmeye yaklaşır. Böyle bir kriter gözden geçirilmelidir.

Temel ilke şudur:

N-AROMAN'da durulaştırma en başta, skor fonksiyonuyla olur. Bu fonksiyonun hangisi olduğu ve λ tabanlı bir denge adımının burada bulunmadığı raporda açıkça belirtilmelidir.