Nötrosofik EDAS (Stanujkić, Karabašević, Popović, Pamučar, Stević, Zavadskas ve Smarandache, 2021)

Dört şey değişir; karar mantığı değişmez.

Hücreler. Kesin EDAS'ta her hücre tek sayıdır. Burada her hücre üç sayıdır: doğruluk (T), belirsizlik (I) ve yanlışlık (F); üçü birbirinden bağımsızdır ve toplamları 1'i aşabilir. Maliyet kriterinde hücre önce tamamlanır: (T, I, F) yerine (F, 1−I, T) kullanılır, böylece "azı iyi" olan bir kriterde de yüksek skor gerçekten iyi durumu gösterir.

Ortalama çözüm ve uzaklık. Kesin EDAS'ta ortalama çözüm her sütunun tek sayı ortalamasıdır ve sapma bu tek sayıya göre bir farktır. Burada ortalama, sütunun T, I, F bileşenlerinin her birinin ayrı ortalamasıyla bir nötrosofik üçlü olarak kurulur. Sapma ise bir hücrenin bu ortalamadan üç bileşende birden ne kadar uzaklaştığını ölçer; bu, Öklid uzaklığının nötrosofik hâlidir. Bu uzaklık, sütundaki en büyük uzaklığa oranlanır. Bir hücrenin bu ortalamanın lehte mi aleyhte mi tarafında olduğuna, ayrıca hesaplanan bir skor fonksiyonu karar verir; bu skor T, I, F'ten türetilen tek bir sayıdır. Uzaklık büyüklüğü gösterir, skor ise yönü gösterir.

Pozitif/negatif ayrılış. Kesin EDAS'ta pozitif ve negatif ayrılış aynı farktan (ortalamanın üstü/altı) çıkar. Burada ikisi ayrı bir mantıkla kurulur. Skor ortalamanın üstündeyse bu uzaklık pozitif ayrılışa, altındaysa negatif ayrılışa yazılır. Uzaklığın kendisi yönsüzdür; yönünü skor karşılaştırması belirler.

Sonuç ve durulaştırma. Ağırlıklı toplamlar, normalizasyon ve değerlendirme puanı kesin EDAS'takiyle aynı biçimde tek sayı üzerinde ilerler, çünkü uzaklık zaten tek bir sayıdır. Belirsizlik üç bileşenli hücrelerde taşınır, uzaklık ve skor adımında tek sayıya iner; sondan ayrı bir durulaştırma adımına gerek yoktur.

DecisionMind bu uzantıda skor fonksiyonunu s = (1 + T − 2I − F) / 2 olarak ve uzaklık ölçüsünü üç bileşenin kareli ortalamasının kökü olarak sabit tutar. Ağırlıklar kesin sayı olarak dışarıdan alınır; yöntem ağırlık üretmez.

Çıktı kesin EDAS'taki gibi bir değerlendirme puanı ve sıradır, okunması da aynıdır. Puan yüzde ya da olasılık değildir, kümenin kendi ortalamasına göre bir konumdur.

Puanın altında hem bir uzaklık büyüklüğü hem bir skor yönü yatar, ikisi ayrı bilgi taşır. İki seçeneğin skor sırası aynı olsa da, biri ortalamadan büyük bir T-I-F uzaklığıyla, yani çelişkili ya da eksik bilgiyle o skora ulaşmış olabilir; diğeri aynı skora küçük bir uzaklıkla ulaşmış olabilir. Tek puan bu farkı örter. Yüksek belirsizlik (I) bileşeni skor fonksiyonunda skoru düşürür, ama uzaklığı büyütebilir de küçültebilir de. Rapor bu ayrımı gizlememelidir.

Bu nedenle:

"N-EDAS belirsizliği hesaba kattığı için sonuç daha güvenilirdir"

yerine:

"Kriter değerlendirmeleri doğruluk-belirsizlik-yanlışlık üçlüsüyle verilmiş, bir skor ve uzaklık üzerinden ortalamaya göre sıralanmıştır; A2 en yüksek puanla (1,00) öndedir ve bu sıra, ikinci sıradaki seçeneğin bir kriterdeki belirsizlik payı düşerse daha da açılabilir"

biçiminde yazmak doğrudur.

Kriter değerlendirmesinin dayandığı bilgi eksik, çelişkili ya da hem güçlü lehte hem güçlü aleyhte kanıt içeriyorsa ve bu durumun kendisi kararla ilgiliyse. Ölçülmüş bir kriter için kesin EDAS yeterlidir; ölçülmüş bir değeri (t, 0, 1−t) diye nötrosofik üçlüye açmak yalnız yapıya uyum sağlar, bilgi eklemez. Tablo karışıksa DecisionMind tek veri türü ister; ölçülmüş kriter de bu gömme kuralıyla nötrosofik hücreye yazılır.

Kesin EDAS ile aynı çıkış koşulu geçerlidir. Bir kriterde taviz kabul edilmiyorsa bu uzantı da telafi edicidir, eşik altını elemez. Bir kriterde tüm seçenekler ortalamaya çok yakınsa, yani uzaklık sütunda hep küçükse, o kriterin ayırt ediciliği burada da zayıflar.

Üç bileşenin toplamını 1'e zorlamak. T+I+F'nin 1'i aşabileceği durumları "hata" sanıp bileşenleri küçültmek, çelişkili kanıyı gizler ve yapıyı sezgisel bulanığa indirger.

Belirsizliği (I) doğruluk ya da yanlışlıktan türetmek. I = 1 − T − F yazmak, belirsizliği bağımsız bir bilgi kaynağı olmaktan çıkarır; her bileşen kendi kaynağından gelir.

Skor fonksiyonunu hesap ortasında değiştirmek. Farklı bir skor fonksiyonu (ör. yalnız T − F) farklı bir ortalama ve dolayısıyla farklı bir sıralama üretebilir; hangi fonksiyonun kullanıldığı raporda sabit ve açık tutulur.

Maliyet kriterinde tamamlamayı unutmak. "Azı iyi" bir kriterde (T, I, F) hücresini olduğu gibi bırakmak, yüksek T'nin kötü olduğu bir durumda yanlışlıkla iyi sayılmasına yol açar. Tamamlama (F, 1−I, T) her maliyet sütununda uygulanır.

Temel ilke şudur:

N-EDAS'ta uzaklık büyüklüğü ile skor yönü ayrı bilgilerdir; T, I, F birbirinden bağımsız kaynaklardan gelir ve raporda hangi skor fonksiyonunun kullanıldığı belirtilmeden sonuç başka bir N-EDAS uygulamasıyla karşılaştırılmaz.