Nötrosofik VIKOR (Tooranloo ve Ayatollah, 2024)

Üç şey değişir; iki koşul (kabul edilebilir avantaj ve istikrar) fikri değişmez ama DecisionMind bu uzantıda ikisini de hesaplamaz.

Hücreler. Kesin VIKOR'da her hücre tek sayıdır; burada her hücre bir doğruluk (T), bir belirsizlik (I) ve bir yanlışlık (F) derecesidir, üçü birbirinden bağımsızdır ve toplamları 1'i aşabilir. Kriter ağırlıkları kesindir. DecisionMind bu uzantıda birden fazla karar vericinin puanlarını sunum katmanında birleştirmez; tek, önceden aggregasyonu yapılmış bir matrisle çalışır.

Ölçek eşitleme (yön çevirme). Kesin VIKOR'da maliyet ölçütünde en iyi ve en kötü değer basitçe yer değiştirir. Burada aynı fikir üçlü düzeyinde uygulanır. Maliyet ölçütünde doğruluk ile yanlışlık dereceleri yer değiştirir, belirsizlik derecesi ise tümlenir; bir eksi kendisi alınır. "Bu seçenek bu ölçütte iyidir" yargısının doğruluğu, maliyet ölçütünde onun yanlışlığına dönüşür.

Uzaklık / skor / birleştirme. Yöntem en iyi üçlüyü, her ölçütteki en yüksek doğruluk, en düşük belirsizlik ve en düşük yanlışlığı bir araya getirerek kurar; en kötü üçlüyü tam tersi biçimde oluşturur. Her seçeneğin bu en iyi üçlüye uzaklığını, doğruluk, belirsizlik ve yanlışlık farklarının karelerinin ortalamasını alıp karekökünü alarak hesaplar; bu, üç dereceyi tek bir sayıya indiren normalize edilmiş bir mesafedir. Bu mesafenin en iyi üçlü ile en kötü üçlü arasındaki mesafeye oranı, kesin VIKOR'daki normalize farkın karşılığıdır. Yöntem ölçüt bazındaki bu oranı ağırlıklandırıp toplar (S) ve en büyüğünü ayırır (R).

Sonuç ve durulaştırma. Durulaştırma, Sezgisel Bulanık VIKOR'daki gibi ortadadır. T-I-F üçlüsü uzaklık hesabının içinde tek bir sayıya iner; bu andan sonra S, R ve Q tamamen kesin sayılardır. Belirsizlik, S ya da R'nin içinde ayrı bir bileşen olarak sona kadar taşınmaz; yalnız uzaklık formülünde diğer iki dereceyle birlikte bir kez hesaba katılır.

DecisionMind bu uzantıda uzaklığı bu biçimde sabitler ve uzlaşma katsayısı v'yi kullanıcının değiştirebileceği bir parametre olarak sunar (varsayılan 0,5). Fuzzy VIKOR'dan farklı olarak iki koşulu hesaplamaz, yalnız Q sıralamasını üretir.

Küçük Q iyidir. Ancak temel VIKOR kartında anlatılan iki koşul bu uzantıda DecisionMind tarafından sınanmaz; kullanıcı bunu S ve R sütunlarına bakarak kendisi denetlemelidir. Ayrıca S'ye göre birinci olan seçenek ile R'ye göre birinci olan seçenek burada da farklı olabilir. Nötrosofik girdinin doğruluk-belirsizlik-yanlışlık ayrımı, hangi seçeneğin "toplamda iyi", hangisinin "hiçbir ölçütte çok kötü olmayan" seçenek olduğunu daha da netleştirir.

Bu nedenle:

"Nötrosofik VIKOR'a göre en iyi seçenek A1'dir"

yerine:

"A3'ün uzlaşma indeksi en küçüktür ve hem toplamda hem en kötü ölçütte iyi konumdadır; DecisionMind bu uzantıda uzlaşma koşullarını sınamadığından, ikinci sıradaki seçenekle arasındaki farkın yeterince büyük olup olmadığı ayrıca denetlenmelidir"

biçiminde yazmak doğrudur.

Bir ölçüt hakkındaki bilgi eksik, tutarsız ya da çelişkiliyse ve bu durumun kararın kendisi için önemli olduğu problemlerde: geçmiş verisi olmayan alternatiflerin değerlendirilmesi, çelişkili kaynaklara dayanan uzman görüşleri, bilinmeyen payının açıkça raporlanması gereken analizler.

Değerlendirme güvenilir bir ölçüme dayanıyorsa ya da uzmanlar bir belirsizlik payı ifade etmiyorsa, yalnızca daha kapsamlı bir model kullanmak amacıyla nötrosofik yapıya geçmek gerekli değildir. Tablo karışıksa DecisionMind tek veri türü ister. Temel VIKOR'un çıkış koşulu burada da aynen geçerlidir. Bir kriterde hiç taviz kabul edilmiyorsa üstünlük yöntemlerine gidilmelidir.

Değer-uzayı ihlali. T, I, F her biri 0-1 arasında olmalıdır; toplamlarının 0 ile 3 arasında kalması yeterlidir, 1'e zorlanmamalıdır.

Belirsizliği 1 − T − F olarak hesaplamak. Bu, üç bileşeni bağımlı bir üçlüye indirger ve nötrosofik kullanmanın gerekçesini ortadan kaldırır; I kendi kaynağından (kanıtın eksikliğinden ya da tutarsızlığından) gelmelidir.

Maliyet ölçütünde yer değiştirmeyi eksik yapmak. Yalnız T ile F'yi değiştirip I'yı tümlemeyi unutmak (ya da tersi), maliyet ölçütünün belirsizlik bilgisini bozar ve en iyi/en kötü üçlünün seçimini yanlışlar.

Önce skor fonksiyonuyla durulaştırıp kesin VIKOR koşturmak. Her üçlüyü baştan tek bir skora (doğruluk eksi yanlışlık, birle toplanıp ikiye bölünmüş biçimde) indirip kesin VIKOR uygulamak Nötrosofik VIKOR değildir; Vaka 1'deki tabloda bu kısayol sıralamayı tamamen tersine çevirir.

Temel ilke şudur:

Nötrosofik VIKOR'da doğruluk, belirsizlik ve yanlışlık birbirinden bağımsız üç kaynaktan gelmeli ve yalnız uzaklık formülünde bir araya getirilmelidir; birini diğerinden türetmek ya da üçünü baştan tek sayıya indirmek yöntemin katkısını yok eder.

---