Plitojenik CoCoSo

Üç şey değişir; beş adımlı iskelet ve karar mantığı değişmez.

Hücreler. Kesin CoCoSo'da her hücre tek sayıdır. Burada her hücre doğruluk (T), belirsizlik (I), yanlışlık (F) üçlüsüdür. Plitojenik veri türü kartındaki gibi DecisionMind kriterlerin kendisini bir bütünün parçaları olarak ele alır: bir kriter baskın kabul edilir ve çelişki derecesi sıfırdır, öbür kriterlerin baskın kritere ne kadar zıt olduğu 0 ile 1 arasında bir çelişki derecesiyle verilir. Bu derece kriter başınadır, seçenekten seçeneğe değişmez. Kriter ağırlıkları çelişki derecesinden ayrı, dışarıdan gelen bir girdidir.

Çelişki ayarlaması ve skor. Maliyet kriterinde önce üçlü tümlenir: (T, I, F) yerine (F, I, T) yazılır. Sonra her hücre kendi kriterinin çelişki derecesiyle ayarlanır: doğruluk baskın kritere doğru büyütülür (T + c·(1−T)), belirsizlik ve yanlışlık aynı oranda küçülür (I·(1−c), F·(1−c)). Ardından bu ayarlanmış üçlü, nötrosofik CoCoSo'yla aynı skor fonksiyonuyla ((1+T−2I−F)/2) tek sayıya indirilir; bu skor 1 kaydırılıp sütun bazında 0-1'e çekilir.

Önemli bir sınır: çelişki derecesinin sonucu değiştirmediği kanıtlanabilir. Skor fonksiyonunun cebirsel yapısı yüzünden, bir hücrenin çelişki-ayarlı skoru, orijinal skorun (c=0 hâli) sabit bir doğrusal dönüşümüdür: s(c) = c + (1−c)·s(0). Bu dönüşümün katsayıları (c ve 1−c) SEÇENEKTEN SEÇENEĞE DEĞİL yalnızca c'ye bağlıdır; aynı sütundaki her seçenek için aynıdır. Sütun bazlı min-max ölçeklemesi böyle bir doğrusal dönüşümü tanım gereği yutar. Sonuç: bu kartı hazırlarken kernel doğrudan çalıştırılıp kontrol edilmiş, çelişki derecesi 0 ile 0,95 arasında herhangi bir değere çekildiğinde ölçeklenmiş skorların ve dolayısıyla nihai K skorlarının 10 ondalık basamağa kadar DEĞİŞMEDİĞİ görülmüştür (bkz. onay notları). Yani DecisionMind'ın bugünkü P-COCOSO motorunda çelişki derecesi parametresi, girilen değer ne olursa olsun, min-max ölçekleme adımından sonra sonuca hiçbir etki yapmaz.

DecisionMind bu uzantıda durulaştırma skorunu ve üçüncü uzlaşma stratejisindeki denge katsayısını (λ=0,5) sabit tutar. Ağırlıklar dışarıdan gelir; yöntem ağırlık üretmez.

Kesin CoCoSo'daki gibi K skoru yalnız bu seçenek kümesi içinde bir sıralamadır. Üç uzlaşma stratejisinin uyuşup uyuşmadığı sağlamlığı gösterir.

Asıl fark burada ortaya çıkar: çelişki derecesi girdisi raporda "kriterler arası bağımsızlık/çelişki hesaba katıldı" diye sunulsa da, yukarıdaki cebirsel özellik yüzünden bu bilgi K skoruna hiçbir şekilde yansımaz. Girilen çelişki derecesi ne olursa olsun (0 ya da 0,95 fark etmez), sonuç aynıdır.

Bu nedenle:

"Kriterler arası çelişki derecesi de hesaba katıldığı için bu sonuç P-TOPSIS'teki gibi daha ayrıntılı bir modele dayanıyor"

yerine:

"Çelişki derecesi girdisi bu motorda skor fonksiyonunun yapısı yüzünden min-max ölçeklemeden sonra etkisizleşir; K skoru, çelişki dereceleri hiç girilmemiş gibi aynı sonucu verir"

biçiminde yazmak doğrudur.

Kriter puanlarınız doğruluk-belirsizlik-yanlışlık üçlüsüyle verilmişse ve kriterlerin bir kısmı diğerlerine göre daha bağımsız ya da daha çelişkili bir bilgi kaynağıysa bu uzantı düşünülür. Ama yukarıdaki bulgu nedeniyle, bu uzantının çelişki derecesi girdisi bugünkü motorda ek bir ayırt edicilik SAĞLAMAZ; sonuç, sadece T-I-F üçlüsü kullanan nötrosofik CoCoSo'dan (n-cocoso) fiilen farksızdır. Kriterler arası çelişkiyi gerçekten sonuca yansıtmak önemliyse, bu ihtiyaç şimdilik P-COCOSO ile karşılanmaz; ayrıntı onay notlarındadır.

Ölçülmüş bir kriteri T-I-F üçlüsüne çevirmek belirsizlik modellemek değil belirsizlik üretmektir; bu ilke burada da geçerlidir. Kesin yöntemin çıkış koşulu burada da geçerlidir: matris tek türde olmalı, bir kriterde taviz kabul edilmiyorsa bu uzantı da telafi edicidir.

Çelişki derecesini anlamlı bir girdi sanmak. Yukarıda kanıtlandığı gibi, bugünkü motorda çelişki derecesi min-max ölçeklemeden sonra sonucu değiştirmez. Raporda "çelişki dereceleri şöyle belirlendi, sonucu şu şekilde etkiledi" diye yazmak, gerçekleşmeyen bir etkiyi anlatmak olur.

Baskın kriteri rastgele seçmek. Çelişki derecesinin sonuca etkisi olmasa da hangi kriterin baskın (çelişkisi sıfır) sayılacağı raporda hâlâ açık ve gerekçeli olmalıdır; bu, veri girişinin tutarlılığı için gereklidir.

Sütun genişliği daraldığında patlayan değerler. Bir seçeneğin bir kriterdeki skoru sütunun diğer değerlerine çok yaklaşırsa (neredeyse eşitlenirse) min-max paydası küçülür ve normalize edilmiş değerler, dolayısıyla K skorları, gerçekçi olmayan büyüklüklere sıçrayabilir. Bu, kesin CoCoSo'nun da bilinen bir zayıflığıdır (sabit sütun durumu); plitojenik uzantıda üstel ağırlıklama yüzünden daha belirgin görülebilir.

Maliyet tümlemesini atlamak. Maliyet kriterinde (T,I,F) yerine (F,I,T) yazılmadan hesap yapılırsa en yüksek maliyetli seçenek ideale yaklaştırılmış gibi görünür.

Temel ilke şudur:

P-COCOSO'nun çelişki derecesi girdisi, bugünkü motorda skor fonksiyonunun cebirsel yapısı yüzünden min-max ölçeklemeden sonra sonucu değiştirmez; bu, veri kümesinden bağımsız, kanıtlanmış bir özelliktir ve raporda gizlenmemelidir.