Plitojenik MOORA

Hücreler. Kesin MOORA'da her hücre tek sayıdır. Burada her hücre üç sayıdır: doğruluk (T), belirsizlik (I), yanlışlık (F). Bir kriter baskın kabul edilir, çelişki derecesi sıfırdır; öbür kriterlerin bu baskın kritere ne kadar zıt olduğu, kriter başına sabit bir çelişki derecesiyle (0 ile 1 arası) verilir. Aynı kriterdeki bütün seçenekler için bu derece aynıdır, seçenekten seçeneğe değişmez. Kriter ağırlıkları çelişki derecesinden ayrı bir girdidir ve dışarıdan, kesin sayı olarak gelir.

Ölçek eşitleme. Kesin MOORA her sütunu kendi değerlerinin karelerinin toplamının köküne böler. Burada önce her hücre kendi kriterinin çelişki derecesiyle ayarlanır: doğruluk baskın kritere doğru büyütülür, belirsizlik ve yanlışlık aynı oranda küçültülür. Sonra bu ayarlanmış üçlüden tek bir skor çıkarılır (doğruluk artı, belirsizlik iki katıyla ve yanlışlık eksi ağırlıklı). Skor −1 ile 1 arasında olabileceğinden 1 eklenerek kaydırılır ve kesin MOORA'daki gibi kendi sütun büyüklüğünün köküne bölünerek normalize edilir. Maliyet kriterinde üçlü tersine çevrilmez; kesin MOORA'da olduğu gibi yön farkı ilerideki toplama-çıkarma adımında işaretle taşınır.

Oran sistemi. Normalize edilmiş kaydırılmış skorlar ağırlıklandırılır; "çoğu iyi" kriterlerdeki toplamdan "azı iyi" kriterlerdeki toplam çıkarılır. Bu, kesin MOORA'nın oran sistemiyle birebir aynı işlemdir; fark yalnızca girdinin önce çelişki ayarlaması ve T-I-F skoruna indirgenmiş olmasıdır.

Sonuç ve durulaştırma. Çelişki ayarlaması ve skor çıkarma, durulaştırmanın kendisidir ve MOORA'nın ilk adımında yapılır, sonunda değil. DecisionMind bu ailede referans noktası yaklaşımını da bir adım olarak listeler, ama bu adım oran sisteminin puanını olduğu gibi kopyalar; ayrı bir hesap üretmez. Yani bu uzantıda fiilen çalışan tek yaklaşım oran sistemidir.

DecisionMind klasik Plitojenik MOORA'da çelişki ayarlamasını, skor fonksiyonunu ve vektör normalizasyonunu sabit tutar. Ağırlıklar ve çelişki dereceleri dışarıdan ve ayrı ayrı alınır; yöntem ikisini de üretmez.

Çıktı kesin MOORA'daki gibi bir net puan ve sıradır; okunması da aynıdır: yüzde ya da olasılık değildir, başka bir analizle karşılaştırılmaz. Fark şurada: puanın altında hem T-I-F belirsizliği hem de kriterler arası çelişki derecesi varsayımı gizlidir. Aşağıdaki öğretici örnekte bu varsayım küçük bir değişiklikle A1 ile A3'ün sırasını değiştirir; A2 ise her senaryoda önde kalır.

Bu nedenle:

"Plitojenik MOORA çelişkiyi de hesaba kattığı için sonuç daha güvenilirdir"

yerine:

"Kriterler arası çelişki derecesi şu varsayımla verilmiştir; A2 en yüksek net puanı almaktadır, A1 ile A3'ün sırası ise bu varsayıma duyarlıdır"

biçiminde yazmak doğrudur. Çelişki derecesini hesaba katmak sonucu otomatik olarak daha doğru yapmaz; yalnızca hangi varsayımın sıraya karıştığını görünür kılar.

Kriter puanlarınız doğruluk-belirsizlik-yanlışlık üçlüsüyle verilmişse ve kriterlerin bir kısmı diğerlerine göre daha "bağımsız" ya da daha "çelişkili" bir bilgi kaynağıysa. Sadece T-I-F üçlüsü yeterliyse ve kriterler arasında böyle bir baskınlık-çelişki ilişkisi yoksa nötrosofik MOORA (n-moora) zaten yeterlidir; plitojenik biçim bir varsayım daha ekler ve bu varsayım gerekçesiz verilirse yalancı bir ayrım yaratır.

Ölçülmüş bir kriteri T-I-F üçlüsüne çevirmek belirsizlik modellemek değil, belirsizlik üretmektir. Tablo karışıksa DecisionMind tek veri türü ister. Çıkış koşulu kesin MOORA ile aynıdır: bir kriterde taviz kabul edilmiyorsa bu uzantı da telafi edicidir ve eşik altını elemez.

Değer uzayını ihlal etmek. Her hücre geçerli bir T, I, F üçlüsü olmalı ve her kriterin bir çelişki derecesi ilan edilmiş olmalıdır; eksik ya da uydurma bir çelişki derecesiyle koşturmak yöntemi geçersiz kılar.

Çelişki derecesini gerekçesiz atamak. Öğretici örnekte C2'nin çelişki derecesi 0,33'ten 0,55'e çıkarılınca A1 ile A3'ün sırası döner. Bu derece "hissederek" verilirse sıralama da hissi bir sıralama olur; derece, kriterin baskın kritere göre ne kadar bağımsız ya da örtüşen bilgi taşıdığına dair ölçülebilir bir gerekçeye dayanmalıdır.

Baskın kriteri rastgele seçmek. Hangi kriterin çelişkisi sıfır kabul edileceği bir karardır ve raporda gerekçelendirilmelidir; baskın kriter değişirse öbür kriterlerin çelişki dereceleri de yeniden düşünülmelidir.

Referans noktası yaklaşımını gerçek bir ikinci yöntem sanmak. Bu uzantıda referans noktası adımı oran sisteminin puanını kopyalar, bağımsız bir hesap yapmaz. Sonucu "iki yöntemle doğrulandı" diye sunmak yanlıştır; fiilen tek bir yaklaşım çalışmaktadır.

Temel ilke şudur:

Çelişki derecesi, kriterin ölçülebilir bir zeminden gelen bağımsızlık ya da çelişki payıdır; gerekçesiz bir sayı, oran sisteminin verdiği sırayı da gerekçesiz kılar.