Plitojenik VIKOR

Dört şey değişir; karar mantığı değişmez.

Hücreler. Kesin VIKOR'da her hücre tek sayıdır. Burada her hücre üç sayıdır: doğruluk (T), belirsizlik (I), yanlışlık (F). Plitojenik veri türü kartındaki alt seçenek fikri bu ailede kritere taşınır: kriterlerden biri baskın kabul edilir, çelişki derecesi sıfırdır. Öbür kriterlerin bu baskın kritere ne kadar zıt olduğu 0 ile 1 arasında bir çelişki derecesiyle verilir. Bu derece kriter başınadır, seçenekten seçeneğe değişmez. Kriter ağırlıkları ve uzlaşma katsayısı v ayrı girdilerdir ve kesin VIKOR'daki gibi dışarıdan gelir.

Ölçek eşitleme. Kesin VIKOR her kriterin en iyi ve en kötü değerine göre doğrusal bir normalizasyon yapar. Bu ailede önce maliyet kriterinde üçlü tersine çevrilir. Sonra her hücre kendi kriterinin çelişki derecesiyle ayarlanır: doğruluk baskın kritere doğru büyütülür, belirsizlik ve yanlışlık aynı oranda küçültülür. Kesin VIKOR'un en iyi/en kötü değere bölen normalizasyonunun yerini bu çelişki ayarlaması alır.

Uzaklık. Her kriter için en iyi (f*) ve en kötü (f⁻) üçlü, ayarlanmış hücrelerin bileşen bazında en iyisinden ve en kötüsünden kurulur. Her seçeneğin bu iki noktaya oranı üçgen sayılardaki köşe uzaklığıyla ölçülür; bu uzaklık, üç bileşenin farklarının kareleri toplamının üçte birinin karekökü olarak hesaplanır. Sonuç, f* ile f⁻ arasındaki uzaklığa bölünerek 0 ile 1 arasına getirilir.

Grup faydası, bireysel pişmanlık ve uzlaşma indeksi. Bu üç değer (S, R, Q) kesin VIKOR'daki gibi hesaplanır. S ağırlıklı uzaklıkların toplamıdır, R en büyük ağırlıklı uzaklıktır, Q ikisinin v katsayısıyla birleşimidir. Belirsizlik (I) ve yanlışlık (F) ayrı bir adımda durulaştırılmaz; f_ij oranının içinde erir.

DecisionMind bu ailede maliyet tümleyenini, çelişki ayarlamasını ve bileşen bazlı f*/f⁻ kurulumunu sabit tutar. Şunu da not etmek gerekir: çelişki derecesi her kriterde bütün seçeneklere aynı biçimde uygulanır. Bu yüzden f* ile f⁻'nin kendisi de aynı oranda ölçeklenir ve f_ij oranında bu ölçek sadeleşip gider. Bağımsız olarak yeniden hesaplandığında (üç farklı çelişki derecesi kümesiyle denendi), çelişki derecesinin bu ailede S, R ve Q sonuçlarını hiç değiştirmediği görülmüştür. Bu, VIKOR'un oran temelli yapısının bir sonucudur ve öbür P-ailesi üyelerinde (P-TOPSIS, P-EDAS, P-COPRAS, P-MARCOS) geçerli değildir.

Çıktı kesin VIKOR'daki gibi üç sütun ve bunlardan türeyen bir uzlaşma kararıdır; okunması da aynıdır: küçük değer iyidir, tek başına Q sırası yeterli değildir, iki koşul (kabul edilebilir avantaj ve kabul edilebilir istikrar) birlikte değerlendirilir.

Aşağıdaki öğretici örnekte A2 hem S'de hem R'de birincidir ve Q farkı eşiğin üstündedir; tek uzlaşma çözümü A2'dir. Ağırlıklar değiştirildiğinde ise A3 Q'da birinci çıkar ama fark eşiğin altında kalır ve uzlaşma tek seçenek değil, bir küme olur. Fark şurada: kesin VIKOR'da bu duyarlılık yalnız ağırlıklardan gelir; burada ayrıca kriterler arası çelişki derecesi varsayımı da vardır, ama bu varsayımın S/R/Q üzerinde hiçbir etkisi yoktur; etkisi yalnız hücrelerin T-I-F biçiminde nasıl "adil" temsil edildiğine dairdir.

Bu nedenle:

"Plitojenik VIKOR'a göre en iyi seçenek A2'dir"

yerine:

"Bu ağırlıklar ve v = 0,5 ile A2 tek uzlaşma çözümüdür; hem grup faydası hem bireysel pişmanlıkta birincidir ve ikinci seçenekle farkı kabul eşiğinin üstündedir"

biçiminde yazmak doğrudur; koşullardan biri sağlanmıyorsa uzlaşma kümesi olduğu gibi yazılır.

Kriter puanlarınız doğruluk-belirsizlik-yanlışlık üçlüsüyle verilmişse ve kriterlerin bir kısmı diğerlerine göre daha bağımsız ya da daha çelişkili bir bilgi kaynağıysa. Sadece T-I-F üçlüsü yeterliyse ve kriterler arasında böyle bir baskınlık-çelişki ilişkisi kurulamıyorsa nötrosofik VIKOR (n-vikor) zaten yeterlidir; plitojenik biçim ek bir varsayım taşır ama bu ailede bu varsayımın S/R/Q üzerinde etkisi olmadığından, sırf "çelişkiyi de hesaba katmak için" plitojenik seçmek bu yöntemde bir kazanç sağlamaz.

Ölçülmüş bir kriteri T-I-F üçlüsüne çevirmek belirsizlik üretmektir, modellemek değildir. Bir kriterde hiç taviz kabul edilmiyorsa bu uzantı da pişmanlığı sınırlar ama sıfırlamaz.

Çelişki derecesinin sıralamayı değiştirdiğini varsaymak. P-TOPSIS, P-EDAS, P-COPRAS ve P-MARCOS'ta çelişki derecesi sıralamayı etkiler; P-VIKOR'da etkilemez, çünkü her kriterde bütün seçeneklere aynı oranda uygulanan bir ayarlama, S/R/Q'nun dayandığı en iyi-en kötü oranında sadeleşir. Bu farkı bilmeyip "çelişki derecesini artırdım, sonuç değişmedi, bir hata var" diye düşünmek yanlıştır; yöntemin doğal sonucudur.

Değer uzayını ihlal etmek. Her hücre geçerli bir T, I, F üçlüsü olmalı ve her kriterin bir çelişki derecesi ilan edilmiş olmalıdır.

İki koşulu atlayıp yalnız Q'su en küçük seçeneği kazanan ilan etmek. Bu, kesin VIKOR'daki en yaygın hatanın aynısıdır; plitojenik biçimde de geçerlidir.

Maliyet kriterinde tümleyeni almadan koşturmak. (T, I, F) yerine tümleyeni (F, I, T) almadan bir maliyet kriterini işlemek yanlıştır. Bu, en pahalı ya da en yavaş seçeneği ideale yaklaştırır.

Temel ilke şudur:

Plitojenik VIKOR'da çelişki derecesi hücrelerin adil temsiline hizmet eder, sonucu doğrudan değiştiren bir düğme değildir; sonucu değiştiren yine ağırlıklar, v katsayısı ve iki koşuldur.