Plitojenik WISP

Üç şey değişir; dört karşılaştırma mantığı ve fayda/maliyet gruplarının ayrı ele alınması değişmez.

Hücreler. Kesin WISP'te her hücre tek sayıdır. Burada her hücre doğruluk (T), belirsizlik (I), yanlışlık (F) üçlüsüdür. Plitojenik veri türü kartındaki gibi her kriterin bir baskın değeri kabul edilir, çelişki derecesi sıfırdır; öbür kriterlerin baskın olana ne kadar zıt olduğu 0 ile 1 arasında bir çelişki derecesiyle verilir. Bu derece kriter başınadır, seçenekten seçeneğe değişmez. Kriter ağırlıkları çelişki derecesinden ayrı, dışarıdan gelen bir girdidir.

Çelişki ayarlaması, maliyet kriterinde de tümlemeden yapılır. DecisionMind her hücreyi önce kriterinin çelişki derecesiyle ayarlar: doğruluk baskın kritere doğru büyütülür (T + c·(1−T)), belirsizlik ve yanlışlık aynı oranda küçülür (I·(1−c), F·(1−c)). Bu ayarlama, maliyet kriterinde de dahil olmak üzere DOĞRUDAN ham (T, I, F) üzerinde yapılır; maliyet kriterinin üçlüsü (F, I, T) biçiminde tümlenmez. Bu, aynı ailede maliyet hücresini önce tümleyen Plitojenik WPM'den ayrılan bir noktadır. WPM'nin kesin biçimi maliyet sütununu tek bir çarpımsal adımda ters çevirdiği için WPM uzantısı da hücreyi tümler. WISP'in kesin biçimi ise hiçbir sütunu ters çevirmez, yönü yalnız gruplama adımında (fayda toplamı/maliyet toplamı) işler; bu yüzden WISP uzantısı da tümleme yapmaz.

Puanlama ve ölçek eşitleme. Çelişki ayarlı her hücre önce nötrosofik skor fonksiyonuyla (s = (1 + T − 2I − F) / 2) tek bir sayıya indirilir. Sonra bu sayı, kriterin yönüne göre farklı biçimde 0-1 aralığına oranlanır: fayda kriterinde sütunun en büyüğüne bölünür, maliyet kriterinde ise sütunun en küçüğü hücreye bölünür. Bu, kesin WISP'in "tüm sütunları en büyüğe böl, yönü dördüncü adımda ayır" kuralından farklıdır; burada yön daha erken, oranlama adımında devreye girer. Bunun nedeni, DecisionMind'ın plitojenik ailede tüm uzantılar için tek bir ortak ön-işleme adımı (skor + yön-duyarlı oran) kullanmasıdır.

Dört ölçü ve durulaştırma. Oranlanmış crisp değerler üzerinden kesin WISP'teki dört ölçü kurulur: fayda toplamı, maliyet toplamı, fayda çarpımı, maliyet çarpımı (kesin WISP'teki fark ve oranın yerini burada doğrudan toplam ve çarpım alır). Dördü ortalanarak nihai Q skoru bulunur.

DecisionMind bu uzantıda skor fonksiyonunu (s = (1+T−2I−F)/2) ve dört ölçünün eşit ağırlıklı ortalamasını sabit tutar. Ağırlıklar ve çelişki dereceleri dışarıdan alınır; yöntem kendisi ne ağırlık ne çelişki derecesi üretir.

Kesin WISP'teki gibi Q skoru bir puandır ve bu seçenek kümesi içinde bir sıralamayı gösterir; yüzde ya da olasılık değildir, başka bir analizin puanıyla karşılaştırılamaz.

Fark şurada: bu puanın altında hem T-I-F üçlüsü hem çelişki derecesi vardır. Plitojenik CoCoSo kartında gösterildiği gibi, bazı DecisionMind motorlarında çelişki derecesinin son skor üzerinde HİÇ etkisi kalmayabilir; bu, o motorun sütun ölçeklemesinin (min-max) çelişkinin ürettiği doğrusal dönüşümü yutmasından kaynaklanır. Plitojenik WISP'te durum FARKLIDIR: yön-duyarlı ORAN normalizasyonu (sütun en büyüğüne/en küçüğüne bölme) min-max ölçeklemesi gibi davranmaz ve çelişki derecesinin ürettiği dönüşümü yutmaz. Bu kart için kernel doğrudan Python ile koşturularak sınanmış, çelişki derecesi değiştirildiğinde Q skorlarının GERÇEKTEN değiştiği, hatta belirli aralıklarda sıralamanın yer değiştirdiği görülmüştür (bkz. Vaka 1 ve onay notları).

Bu nedenle:

"Plitojenik WISP'te de çelişki derecesinin sonuca bir etkisi yoktur, çünkü ailenin başka bir üyesinde böyle kanıtlanmıştı"

yerine:

"Bu motorda çelişki derecesi sonucu gerçekten değiştirir; hangi motorun bu parametreye duyarlı olduğu ailenin her üyesi için ayrı ayrı sınanmalıdır, bir üyede kanıtlanan etkisizlik diğerine genellenemez"

biçiminde yazmak doğrudur.

Kriter puanlarınız doğruluk-belirsizlik-yanlışlık üçlüsüyle verilmişse ve kriterlerin bir kısmı diğerlerine göre daha bağımsız ya da daha çelişkili bir bilgi kaynağıysa bu uzantı düşünülür; ayrıntı Plitojenik veri türü kartında anlatılır. Kesin WISP'in çıkış koşulu burada da geçerlidir: bir kriterde taviz kabul edilmiyorsa bu uzantı uygun değildir. Hiçbir hücrenin sıfıra çok yakın bir skora inmemesi gerekir; aksi hâlde çarpımsal ölçüler bozulur.

Maliyet hücresini yanlışlıkla tümlemek. Bu uzantıda maliyet kriterinin (T, I, F) üçlüsü tümlenmez; çelişki ayarlaması ham üçlü üzerinde yapılır, yön yalnız oranlama adımında (sütun en küçüğüne bölme) işlenir. Hücreyi önce tümleyip sonra oranlamak, ailenin başka üyesinin (Plitojenik WPM) adımını buraya taşımak olur ve farklı bir sonuç üretir.

Çelişki derecesinin bu motorda da etkisiz olduğunu varsaymak. Plitojenik CoCoSo'da kanıtlanan etkisizlik, o motorun min-max ölçeklemesinden kaynaklanan bir özelliktir. Plitojenik WISP farklı bir oranlama kullanır ve çelişki derecesi burada sonucu gerçekten değiştirir; bu varsayımla raporu yazmak yanlış bir güvence verir.

Baskın kriteri rastgele seçmek. Çelişki derecesinin etkisi bu motorda gerçek olduğu için, hangi kriterin baskın (çelişkisi sıfır) sayılacağı kararı burada özellikle önemlidir ve raporda gerekçelendirilmelidir.

Dört ölçüyü hiç ayrı ayrı kontrol etmemek. Yalnız nihai Q ortalamasını raporlayıp fayda/maliyet toplamı ile fayda/maliyet çarpımının aynı seçeneği mi öne çıkardığına bakmamak.

Temel ilke şudur:

Plitojenik WISP'te çelişki derecesi ham hücre üzerinde uygulanır, maliyet kriteri tümlenmez; ve bu motorda çelişki derecesinin sonuç üzerinde gerçek, ölçülebilir bir etkisi vardır. Ailenin başka bir üyesinde kanıtlanan etkisizlik buraya genellenmemelidir.