q-Rung ortopair EDAS (Li ve ark., 2019)

Dört şey değişir. Karar mantığı aynı kalır.

Hücreler. Kesin EDAS'ta her hücre tek sayıdır. Burada her hücre bir çifttir: destek derecesi μ ve ret derecesi ν. Bu iki derecenin üçüncü kuvvetlerinin toplamı 1'i geçemez, çünkü DecisionMind bu yöntemde q'yu 3 olarak sabitler. q'yu kullanıcı seçmez. Ağırlıklar tek sayı olarak dışarıdan gelir.

Ölçek eşitleme. Kesin EDAS'ta ölçek eşitleme yoktur, doğrudan ortalama çözümden sapmaya bakılır. Burada da ayrı bir ölçek eşitleme adımı yoktur. Bunun yerine her çift önce tek bir sayıya indirilir: destek derecesinin küpü eksi ret derecesinin küpü. Maliyet kriterinde bu indirgeme öncesinde destek ile ret derecesi yer değiştirir, böylece her kriter fayda yönünde okunur.

Uzaklık. İndirgenmiş sayılar üzerinden her kriterin ortalaması alınır. Her adayın bu ortalamanın üstünde ve altında kalan payı ayrı ayrı ölçülür ve ağırlıklarla toplanır. Kesin EDAS'ta bu pay doğrudan ölçülmüş sayılar üzerinden hesaplanıyordu. Burada pay, destek ile ret arasındaki farktan gelen tek bir sayı üzerinden hesaplanır.

Sonuç ve durulaştırma. Uygunluk puanı aynı tanımı taşır: ortalamanın üstündeki payın normalleşmiş hali ile altındaki payın normalleşmiş halinin ortalaması. Sonuç 0 ile 1 arasında tek bir sayıdır. İndirgeme, destek ile ret derecesini tek adımda bir araya getirir; belirsizlik burada durulaşır, sonraki adımlarda yeniden görünmez.

DecisionMind bu yöntemde indirgemeyi Liu ve Wang'ın 2018 tarihli skor tanımıyla sabit tutar. Literatürde kararsızlık payını da hesaba katan başka bir skor tanımı vardır ve o tanım, kararsızlığın yüksek olduğu hücrelerde farklı bir puan verebilir.

Uygunluk puanı kesin EDAS'taki gibi okunur: en yüksek puan alan seçenek ortalamanın üstünde en çok kalan ve altında en az kalan seçenektir. Fark şurada. İndirgeme adımı destek ile ret derecesini tek bir sayıda birleştirir. Ortaya çıkan sayının ne kadar güçlü bir destekten, ne kadar güçlü bir çekinceden geldiği raporda görünmez.

Bir kriterde bir adayın destek ve ret derecesi ikisi de yüksekse, indirgenmiş sayı orta bir değer verebilir ve bu adayı ortalamaya yakın gösterebilir. Bu, adayın o kriterde belirsiz olduğu anlamına gelir, vasat olduğu anlamına gelmez. Rapor bu farkı ayrıca belirtmelidir.

Bu nedenle:

"q-Rung EDAS'a göre en uygun seçenek A2'dir"

yerine:

"A2, ortalama çözümün üstünde en yüksek payı almıştır; A2'nin güçlü olduğu kriterlerde destek ile ret arasındaki fark da nettir"

biçiminde yazmak doğrudur. İndirgeme hesabı kolaylaştırır, belirsizliği ortadan kaldırmaz.

Uzman bir yargıya hem güçlü destek hem güçlü çekince veriyorsa ve bu çift sezgisel ile Pisagor sınırının ikisini de aşıyorsa bu uzantı kullanılır. Hangi çiftin hangi sınırı aştığını q-Rung veri türü kartındaki kısa karar kuralı gösterir. Çift zaten sezgisel ya da Pisagor sınırına sığıyorsa q'yu büyütmeye gerek yoktur; büyük q ayırt ediciliği azaltır.

Ölçülmüş bir kriteri bu biçime çevirmek yanlıştır. DecisionMind'da tablo tek türde olmak zorundadır. Ölçülmüş bir kriter varsa sabit bir çift olarak girilir ve bu çiftte belirsizlik taşınmaz. Temel EDAS'ın çıkış koşulu burada da geçerlidir: ortalamaya göre sapma mantığı karar vericinin beklentisine uymuyorsa EDAS ailesi yerine başka bir yöntem tercih edilmelidir.

Kısıtı kontrol etmeden veri girmek. Her hücrede destek ve ret derecelerinin üçüncü kuvvetlerinin toplamı 1'i geçemez.

Maliyet yönünü iki kez uygulamak. Yöntem maliyet kriterinde destek ile ret derecesini indirgemeden önce yer değiştirir. Bu çevirmeyi bir de indirgenmiş sayının işaretine uygulamak yönü baştan sona bozar.

Ortalama tam sıfır çıktığında bölmeye devam etmek. Bir kriterde adaylar simetrik dağılırsa ortalama sıfır çıkabilir ve pay hesabı sıfıra bölünür. DecisionMind bu durumda payı sıfır kabul eder; bu kuralı uygulamadan hesaba devam etmek tanımsız bir sayı üretir.

Önce durulaştırıp ret derecesini yok saymak. Aşağıdaki öğretici örnekte bu yol A2'nin uygunluk puanını gerçek değerinden farklı gösterir.

Temel ilke şudur:

q-Rung ortopair EDAS, destek ile ret arasındaki farkı tek bir skor sayısında dürüstçe birleştirmek içindir. Bu skoru keyfi değiştiren ya da ret derecesini atlayan her uygulama bu katkıyı siler.