Senaryo bulanık MEREC

Bir ekip, dört seçeneği üç kriterde kötümser-olası-iyimser üç senaryoyla puanlamıştır; her hücre bir üçgen bulanık sayıdır. C1 ve C3 "çoğu iyi", C2 "azı iyi"dir.

(MEREC ailesinde "Ağırlık" satırı yoktur; ağırlık burada yöntemin kendi çıktısıdır.)

Yöntem üçgenin alt, orta ve üst köşesini üç ayrı kesin tablo sayıp kesin MEREC'i üçü üzerinde bağımsız olarak koşturur, sonra üç ağırlık vektörünü ortalar.

Sonuç şöyle okunur. Üç senaryonun üçünde de C3 en yüksek, C2 en düşük ağırlığı almaktadır; sıra (C3 > C1 > C2) üç senaryoda da aynıdır. Ama büyüklükler senaryoya göre değişir: C1 ile C3 arasındaki fark alt senaryoda 0,1067 iken üst senaryoda 0,0765'e daralır. Bu, dört seçeneğin C1'deki ayırt ediciliğinin iyimser senaryoda göreli olarak arttığını gösterir.

Ekibin bir tereddüdü var. A3'ün C1 üçgeni (5; 6; 7)'den, üst köşesi belirgin biçimde genişletilerek (1; 6; 15)'e çekildiğinde, yalnız üst senaryonun ağırlık vektöründe C1 (0,3983) C3'ü (0,3846) geçmektedir; alt ve orta senaryo hâlâ C3'ü önde göstermektedir. Ortalama ağırlıkta C3 yine öndedir (0,4235'e karşı 0,3698), çünkü tek bir senaryonun (üst) sıra değişikliği ortalamada üçe bölünerek sönümlenir. Bu, yalnız ortalamayı raporlayıp senaryo bazında bir anlaşmazlık olup olmadığına bakmamanın neden riskli olduğunu gösterir.

Raporda: "Üç kriterin ağırlığı, kötümser-olası-iyimser üç senaryonun MEREC ile ayrı ayrı çözülüp ortalanmasıyla türetilmiştir. C3, üç senaryonun üçünde de en ayırt edici kriterdir (ortalama ağırlık 0,4421); C1 ile arasındaki fark iyimser senaryoda daralmaktadır. Yalnız üst köşesi genişletilmiş bir duyarlılık denemesinde, tek başına üst senaryo C1'i C3'ün önüne geçirmektedir; bu, senaryo bazlı kontrolün neden gerekli olduğunu göstermektedir."

Kaynak: DecisionMind'ın kaynak koduna (analyse_asisance deposu, dondurulmuş bir kod anlık görüntüsü) karşı doğrulanmış bir iç kayıt; kanıt düzeyi C'dir ve hakemli bir literatür makalesine dayanmaz. Ağırlık vektörleri, senaryo bazlı yayılma ve duyarlılık denemesi bu kartın yazarınca Python'da (kesin MEREC'in üç köşe üzerinde bağımsız koşumu ve ortalaması olarak) yeniden hesaplanmış, DecisionMind'ın kaydıyla ondalıklı basamağına kadar birebir doğrulanmıştır.

Bir belediye ulaşım dairesi, otobüs hatlarının yıllık performans değerlendirmesinde kullanılacak dört kriterin ağırlığını veriden türetmek istemektedir: yolcu doluluk oranı, sefer gecikme sıklığı ("azı iyi"), yakıt tüketimi ("azı iyi") ve yolcu memnuniyeti anketi puanı. Trafik mühendisleri her kriter için kötümser, olası ve iyimser üç ayrı yıllık tahmin vermiştir; bu tahminler mevsimsel dalgalanmayı ve yol çalışmalarının etkisini yansıtmaktadır.

Yöntem dört kriteri üç ayrı senaryo tablosuna ayırır, her tabloda kesin MEREC'i bağımsız koşturur ve üç ağırlık vektörünü ortalar. Diyelim ki sefer gecikme sıklığı üç senaryonun üçünde de en yüksek ağırlığı aldı, çünkü hatlar arasında bu kriterde en büyük fark gözlendi. Yakıt tüketiminde ise senaryolar arasında hangi kriterin ikinci sırada olduğu değişti; kötümser senaryoda yolcu memnuniyeti, iyimser senaryoda doluluk oranı ikinci çıktı.

Dairenin tereddüdü şudur: sefer gecikme sıklığının ağırlığı üç senaryoda da sağlamdır ve önceliklendirmede güvenle kullanılabilir. Ama ikinci sıradaki kriter senaryoya göre değiştiği için, doluluk oranı ile yolcu memnuniyeti arasındaki öncelik sırası tek bir ortalama ağırlıkla kesinleştirilmemeli, her iki kriter de kısa vadeli iyileştirme planına dahil edilmelidir.

Raporda: "Dört kriterin ağırlığı, üç senaryonun MEREC ile ayrı ayrı çözülüp ortalanmasıyla türetilmiştir. Sefer gecikme sıklığı üç senaryonun üçünde de en yüksek ağırlığı almaktadır. Doluluk oranı ile yolcu memnuniyeti arasındaki ikincilik sırası senaryoya göre değişmekte, bu nedenle ikisi de öncelik planına alınmaktadır."

Öğretici örnekte C2'nin (sefer gecikme sıklığı benzeri bir maliyet kriterinin) yönü yanlışlıkla "çoğu iyi" işaretlenseydi, üç senaryonun da çıkarma etkisi tersine hesaplanırdı. İkinci yanlış, bu uzantıyı bir makalede "Fuzzy MEREC (Saidin ve ark., 2023)" gibi tek bir kurucu atıfla sunmaktır; bu uzantının ayrı ve hakemsiz bir kaynağı vardır, bu açıkça belirtilmelidir. Üçüncü yanlış, C1-C3 farkının senaryolar arasında daraldığını görmezden gelip yalnız ortalama ağırlığı "kesin sonuç" diye raporlamaktır; yukarıdaki duyarlılık denemesinde gösterildiği gibi tek bir senaryonun genişlemesi bile sırayı o senaryo özelinde değiştirebilir.