Küresel bulanık COPRAS

Dört şey değişir. Fayda-maliyet oranı mantığı değişmez.

Hücreler. Kesin COPRAS'ta her hücre tek sayıdır. Küresel bulanıkta her hücre üç dereceden oluşur: destek (μ), ret (ν) ve kararsızlık (π). Uzman bu üçünü doğrudan verir. Tek kısıt, üç derecenin karelerinin toplamının 1'i aşmamasıdır. Kararsızlık geriye kalan bir pay değildir; ayrıca sorulur. Ağırlıklar DecisionMind'da kesin sayı olarak dışarıdan gelir. DecisionMind bu ailede grup kararını desteklemez; tek, önceden birleştirilmiş bir karar matrisi girilir.

Erken skorlama. SF-TOPSIS, SF-VIKOR ve SF-EDAS'ta üç derece, hesabın sonlarına kadar üç boyutlu kalır. SF-COPRAS'ta durum farklıdır. Her hücre, daha ilk adımda bir skor fonksiyonuyla tek bir sayıya indirilir. Bunun nedeni yöntemin kendi yapısıdır: COPRAS'ın omurgası, fayda ve maliyet kriterlerindeki değerleri ayrı ayrı toplamaktır ve toplama işlemi tek sayılar üzerinde çalışır. Üç dereceyi toplamanın küresel bulanık bir yolu da vardır, ama COPRAS'ın kurucu mantığı zaten kesin sayı toplamına dayanır. SF-COPRAS bu toplamı skor fonksiyonuyla erken yapar; ama bu skor üç dereceyi birlikte değerlendiren bir kuraldır.

Ölçek eşitleme. Kesin COPRAS her sütunu kendi toplamına bölerek paya çevirir. Skor fonksiyonunun sonucu negatif çıkabileceği için (kesin COPRAS'taki değerler hep pozitiftir), SF-COPRAS önce her skora sabit bir kaydırma ekler ve sonucu pozitif aralığa taşır. Ancak bundan sonra kesin COPRAS'taki gibi sütun toplamına bölme uygulanır. Bu kaydırma adımı, kesin COPRAS'ın negatif değerle çalışamama sınırını küresel bulanık skorlar için çözer.

Fayda-maliyet toplamı ve fayda derecesi. Bu adımdan sonra yöntem kesin COPRAS ile birebir aynı yoldan ilerler. Paya çevrilmiş ve ağırlıklandırılmış skorlar, fayda kriterlerinde ayrı, maliyet kriterlerinde ayrı toplanır. İki toplam, düşük maliyeti ödüllendiren aynı terimle birleştirilir ve göreli önem değeri kurulur. Bu değer en yükseğe bölünüp yüzdeye çevrilir; en iyi seçenek yine 100 alır. DecisionMind bu ailede skor fonksiyonunu ve kaydırma miktarını sabit tutar.

Fayda derecesi, kesin COPRAS'takiyle aynı anlama gelir. En iyi seçenek 100 kabul edilir, diğerleri ona göre bir yüzde alır ve bu yüzde yalnız bu seçenek kümesi ve bu ağırlıklar için geçerlidir. Fark şurada: bu yüzdenin altında artık üç dereceli bir değerlendirme vardır. Skor fonksiyonu bu üç dereceyi ilk adımda tek sayıya indirir. Bu yüzden iki seçeneğin fayda derecesi arasındaki fark, girdideki destek-ret-kararsızlık dengesinin ne kadar sağlam olduğunu doğrudan göstermez.

Bu nedenle:

"SF-COPRAS'ın fayda derecesi kesin COPRAS'takiyle aynı kesinlikte okunur"

yerine

"Fayda derecesi kesin COPRAS'takiyle aynı yüzde mantığını taşır; ama bu yüzde, her hücrenin üç derecesinin daha ilk adımda tek bir skora indirilmesinden sonra kurulmuştur ve bu skor hangi kriterde kararsızlığın yüksek olduğunu ayrıca göstermez"

biçiminde yazmak doğrudur.

Uzmanlar bir yargıya destek, ret ve kararsızlık derecesini ayrı ayrı veriyorsa bu uzantı kullanılır. Kesin COPRAS'ın "en iyiye göre yüzde" çıktısı bu belirsizlik altında isteniyorsa da uygundur. Küresel bulanık kimlik ve komşu türlerle (Pisagor, resim bulanık) karıştırılmaması gereken sınır veri türü kartındadır.

Çıkış koşulu kesin COPRAS ile aynıdır. Matris tek türde olmak zorundadır. Bir kriterde taviz kabul edilmiyorsa bu uzantı da telafi edicidir.

Değer-uzayı kısıtını karıştırmak. Kısıt üç derecenin karelerinin toplamıdır. Kararsızlığı 1−μ−ν olarak türetip küresel yapıya yazmak farklı bir veri türüdür; bu, sezgisel bulanık yapının kısıtıdır.

Erken skorlamayı "önce durulaştır sonra kesin yöntem koştur" hatasıyla karıştırmak. SF-COPRAS'ta skor fonksiyonunun ilk adımda uygulanması yöntemin kendi tasarımıdır. Üç derece skor fonksiyonunun içinde birlikte değerlendirilir, atlanmaz. Yanlış olan, uzmanın verdiği üç dereceyi görmezden gelip yalnız μ'yü kullanmaktır. Başka bir ailenin skor fonksiyonunu, örneğin Pisagor'unkini, buraya taşımak da aynı hatadır.

Kaydırma adımını atlamak. Skor negatif çıktığında kaydırma yapılmazsa sütun toplamına bölme adımı tanımsız ya da yanıltıcı sonuç verir. Kesin COPRAS'ın negatif değerle çalışamama sınırının küresel bulanıktaki karşılığı budur.

Fayda derecesini mutlak bir kalite yüzdesi gibi okumak. Kesin COPRAS'taki aynı hata burada da geçerlidir. Yüzde yalnız bu kümedeki en iyiye göre bir paydır; mutlak bir başarı ölçüsü değildir.

Temel ilke şudur:

SF-COPRAS üç dereceyi ilk adımda skor fonksiyonuyla tek sayıya indirir ve kesin COPRAS'ın fayda-maliyet toplama mantığını bu sayılar üzerinde aynen uygular; erken skorlama bir hata değil yöntemin tasarımıdır, ama fayda derecesi hangi kriterdeki kararsızlıktan geldiğini göstermez.