Bulanık FMEA DEA (Adesina, Yazdi, Zarei ve Pouyakian, 2022)

Hücreler. Klasik DEA'da girdi ve çıktı sütunları doğrudan kesin sayıdır. Burada girdi tarafındaki üç ölçüt (şiddet S, görülme sıklığı O, fark edilebilirlik D) uzmanlardan üçgen bulanık sayı olarak alınır; her uzman bu üç ölçütü "çok düşük" ile "çok yüksek" arasında önceden ilan edilmiş bir sözel ölçekle puanlar, ölçek her terimi bir üçgene çevirir. Düzeltici eylemin maliyeti ve süresi ise doğrudan kesin sayı olarak girer; bulanıklaştırılmaz.

Ölçek eşitleme / durulaştırma. Birden fazla uzman varsa puanlar önce ağırlıklı toplamla (her uzmanın kendi güvenilirlik ağırlığıyla) birleştirilir; DecisionMind bu ağırlıkları dışarıdan bir girdi olarak alır. Sonra bu birleşik üçgen, alan ağırlık merkezi (CoA) yöntemiyle tek bir kesin sayıya indirilir ve FMEA'nın standart 1-10 ölçeğine taşınır. Bu durulaştırma, DEA adımından önce, hesabın ortasında yapılır; Fuzzy DEMATEL'deki gibi en baştan değil, RPN hesaplanmadan hemen önce.

Uzaklık / skor / birleştirme. Durulaştırılmış S, O, D değerlerinden klasik FMEA çarpımıyla risk büyüklüğü (RPN = S×O×D) hesaplanır. Sonra her arıza türü bir DEA birimi (DMU) sayılır: girdiler S, O, D ve RPN'nin tersi; çıktılar düzeltici eylemin maliyetinin ve süresinin tersidir. Klasik girdi-yönlü DEA (CCR) burada, "bu arıza türünün düzeltici eylemi, diğer arıza türlerine göre kaynağını (maliyet, süre) ne kadar verimli kullanıyor" sorusuna cevap verir.

Sonuç ve durulaştırma. Çıktı tek bir sayı değil, iki ayrı bilgidir: RPN (risk büyüklüğü, durulaştırılmış S,O,D'den) ve DEA verimlilik puanı theta (düzeltici eylemin kaynak etkinliği). DecisionMind ikisini yan yana raporlar; theta=1 olan arıza türleri düzeltici eylem açısından etkindir, ama bu onların risksiz olduğu anlamına gelmez.

RPN, klasik FMEA kartındaki gibi okunur: yüksek RPN, yüksek risk demektir, ama tek başına bir sıralama aracı değildir. DEA'nın theta değeri ise DEA kartındaki gibi okunur: 1, bu arıza türünün düzeltici eyleminin kaynak kullanımında sınırda olduğunu gösterir.

Fark şurada: bu iki sayı farklı sorulara cevap verir ve birbirinin yerine geçmez. Yüksek RPN'li bir arıza türü aynı zamanda DEA-etkin (theta=1) çıkabilir; bu, "riski yüksek ama düzeltici eylemi ucuz ve hızlı" demektir. Düşük RPN'li bir arıza türü de DEA-etkin olmayabilir; bu, "riski düşük ama düzeltici eylemi pahalı ve yavaş" demektir.

Bu yüzden:

"Bu arıza türü DEA'da etkin çıktı, demek ki önceliğimiz değil"

yerine:

"Bu arıza türünün düzeltici eylemi kaynak kullanımında etkindir (θ=1), ama RPN'i yüksekse risk önceliği hâlâ yüksektir; iki bilgi birlikte okunmalıdır"

biçiminde yazmak doğrudur.

Arıza türlerinin şiddet, görülme sıklığı ve fark edilebilirlik puanları uzmanlardan sözel ya da yaklaşık olarak alınıyorsa ve aynı zamanda düzeltici eylemlerin maliyet-süre etkinliğini karşılaştırmak gerekiyorsa bu uzantı kullanılır. S, O, D zaten kesin sayılarla (örneğin geçmiş arıza kayıtlarından hesaplanmış oranlarla) veriliyorsa bulanıklaştırmak gereksizdir; klasik FMEA'nın RPN'i doğrudan kesin DEA'ya girdi yapılabilir. DEA'nın çıkış koşulu burada da geçerlidir: arıza türü sayısı, girdi (dört: S,O,D,1/RPN) ve çıktı (iki: 1/maliyet,1/süre) toplamına göre yeterli olmalıdır; DecisionMind en az altı arıza türü önerir.

DEA etkinliğini risk düzeyiyle karıştırmak. Manifestin de işaret ettiği gibi, düzeltici eylem açısından etkin (θ=1) bir arıza türü hâlâ yüksek RPN'e sahip olabilir; öncelik kararı ikisini birlikte gerektirir.

Arıza türü sayısının girdi+çıktı toplamına göre yetersiz olması. Dört girdi, iki çıktı varsa güvenilir bir ayrım için en az altı arıza türü gerekir; bu koşul sağlanmazsa neredeyse her arıza türü DEA-etkin çıkar ve ayrım gücü kaybolur.

Sözel ölçeği ilan etmemek ya da uzmandan uzmana değiştirmek. "Yüksek" gibi bir terimin karşılığı analiz öncesi sabitlenir, raporda yazılır, tüm uzmanlara aynı uygulanır.

Efektif arıza türleri arasındaki sırayı yalnız θ'ya bakarak, RPN'i hiç dikkate almadan kurmak. DecisionMind'ın mevcut motoru, eşit θ değerine sahip arıza türlerini girdi sırasına göre listeler; bu sıra otomatik olarak RPN büyüklüğünü yansıtmaz. Aşağıdaki öğretici örnekte bu ayrım açıkça görülür ve nihai öncelik kararı verilirken RPN sütunu ayrıca okunmalıdır.

Temel ilke şudur:

RPN risk büyüklüğünü, DEA theta'sı düzeltici eylemin kaynak verimliliğini ölçer; bu ikisi aynı anda yüksek ya da aynı anda düşük çıkmak zorunda değildir ve öncelik kararı ikisine birden bakılarak verilir.