Tereddütlü MOORA (Li, 2014)

Üç şey değişir; vektör normu ve oran sistemi mantığı değişmez.

Hücreler. Kesin MOORA'da her hücre tek sayıdır. Burada her hücre bir ya da daha fazla olası değerden oluşan bir küme olabilir. Farklı hücreler farklı sayıda değer taşıyabilir; bir hücrede tek bir uzlaşılmış değer, komşu hücrede üç farklı uzman görüşü bulunabilir. Kriter ağırlıkları kesin sayı olarak dışarıdan alınır.

Durulaştırma en baştadır. Her küme, hesabın ilk adımında tek bir skora indirilir. Varsayılan işlemci küme elemanlarının aritmetik ortalamasıdır. Kurucu makale (Li, 2014) ayrıca bir güç ortalaması işlemcisi tanımlar; bu işlemci elemanlar arasındaki karşılıklı yakınlığa göre bir ağırlıklandırma kurar. İki işlemci tek elemanlı bir kümede aynı sayıyı verir. Birden fazla elemanlı bir kümede farklı sayı verebilir; örneğin {0,20; 0,25; 0,90} kümesinde ortalama işlemcisi 0,45 verir, güç ortalaması işlemcisi 0,551 verir. Hangi işlemcinin kullanıldığı bir parametredir ve raporda belirtilmelidir.

Vektör normu ve oran sistemi. Durulaştırılmış skor matrisi, kesin MOORA'nın vektör normuyla (her değerin, sütundaki değerlerin karelerinin toplamının köküne bölünmesi) normalize edilir, ağırlıklarla çarpılır; fayda kriterlerindeki ağırlıklı payların toplamından maliyet kriterlerindeki payların toplamı çıkarılır. Bu, kesin MOORA'nın oran sistemiyle birebir aynı işlemdir.

DecisionMind bu uzantıda varsayılan durulaştırma işlemcisini (aritmetik ortalama), güç ortalaması seçeneğini ve ardından kesin MOORA'nın vektör normunu ve oran sistemini sabit tutar. Farklı büyüklükteki kümeler burada bir sorun çıkarmaz, çünkü karşılaştırma kümeler arasında değil, kümelerden türetilen skorlar arasında yapılır; TOPSIS ya da EDAS gibi hücreler arasında doğrudan uzaklık hesaplayan tereddütlü yöntemlerdeki uzunluk eşitleme kuralı bu ailede gerekmez.

MOORA puanı kesin MOORA'daki gibi okunur: bir seçeneğin faydalı kriterlerdeki payının zararlı kriterlerdeki payına göre net üstünlüğüdür, başka bir analizle karşılaştırılamaz. Fark şurada: puanın arkasında artık kümenin taşıdığı birden fazla makul değer yoktur, çünkü hücre daha ilk adımda tek bir skora inmiştir. Hangi durulaştırma işlemcisinin kullanıldığı bu skoru, dolayısıyla sonucu, etkiler.

Bu nedenle:

"Tereddütlü MOORA belirsizliği sona kadar taşıdığı için sonuç daha güvenilirdir"

yerine:

"Kümeler daha ilk adımda seçilen işlemciyle (ortalama ya da güç ortalaması) tek bir skora indirilmiştir; hangi işlemcinin kullanıldığı sonucu etkiler ve raporda belirtilmelidir"

biçiminde yazmak doğrudur.

Bir kriter-seçenek hücresinde birden fazla uzman görüşü, senaryo ya da tekrarlı ölçüm aynı anda makul kabul ediliyorsa ve bunları erken bir ortalamayla kaybetmek istenmiyorsa bu uzantı kullanılır. Tek bir güvenilir değer varsa kümeye çevirmek gerekli değildir; tereddütlü veri türü kartındaki kural burada da geçerlidir. Kesin MOORA'nın çıkış koşulu aynen geçerlidir: bir kriterde taviz kabul edilmiyorsa bu uzantı da telafi edicidir.

Durulaştırma işlemcisini raporda belirtmemek. Ortalama mı güç ortalaması mı kullanıldığı, birden fazla elemanlı kümelerde farklı bir skor üretir; bu seçim rapor edilmeden bırakılmamalıdır.

Farklı uzunluktaki kümeleri eşitlemeye çalışmak. Bu ailede hücreler önce bağımsız olarak skora indirilir. Uzaklık temelli tereddütlü yöntemlerin aksine, burada bir uzunluk eşitleme kuralı gerekmez; kümeler doğrudan kendi elemanlarıyla skorlanır.

Tek elemanlı bir kümeyi "gelişmiş görünsün" diye gerekçesiz elemanlarla genişletmek. Tereddütlü veri türü kartındaki kural burada da geçerlidir: her eleman kendi kaynağına (uzman, senaryo, ölçüm) dayanmalıdır.

Değer alanı ihlali. Kümedeki her eleman 0 ile 1 arasında olmalıdır.

Temel ilke şudur:

Tereddütlü MOORA'da belirsizlik hesaba girmeden önce, matrisin kurulduğu ilk adımda seçilen işlemciyle tek bir skora indirilir. Rapor bu erken durulaştırmayı ve işlemci seçimini gizlememelidir.