SMART ağırlıklandırma (Edwards ve Barron, 1994)

Burada veri türü değil kapsam değişir. Hücreler kesin SMART'la birebir aynıdır: tek sayı. Fark, yöntemin nereden başlayıp nerede bittiğindedir.

Girdi. Temel SMART kartı dört adımda ilerler: kriter uçlarının belirlenmesi, alternatiflerin 0-1'e yerleştirilmesi, önem puanlarının ağırlığa çevrilmesi ve nihai fayda puanının hesaplanması. Bu uzantıya bir alternatif tablosu girilmez; girdi yalnızca kriter listesi ve her kritere karar vericinin verdiği bir önem puanıdır (r_j). SMART'ın birinci ve ikinci adımı (kriter uçları, alternatiflerin ölçeklenmesi) burada hiç çalışmaz.

Ağırlık türetme. Yöntem, temel SMART'ın üçüncü adımıyla birebir aynı işlemi yapar: her önem puanını toplam puana oranlar, w_j = r_j / Σ_k r_k. Kesin SMART'ta bu adım, dördüncü adımda alternatifleri puanlamak için bir ara sonuçtur. Burada bu ara sonuç yöntemin nihai çıktısıdır ve tek başına, herhangi bir sıralama yöntemine (SAW, TOPSIS, VIKOR) girdi olarak verilebilir.

Sonuç. Çıktı bir ağırlık vektörüdür, bir alternatif sıralaması değildir. Kesin SMART'ın dördüncü adımı (alternatiflerin ağırlıklı toplamı) bu uzantının kapsamında değildir ve çalıştırılmaz.

DecisionMind bu uzantıyı, Weight_Subjective ailesindeki AHP, BWM, SWARA gibi diğer öznel ağırlıklandırma yöntemleriyle aynı sırada tutar. Kullanıcı doğrudan bir ağırlık kaynağı seçmek istediğinde, SMART'ın kendi alternatif-puanlama boru hattını çalıştırmadan bu adımı tek başına çağırabilir.

Ağırlık, bir kriterin karar vericinin verdiği önem puanları setinde diğerlerine göre göreli payını gösterir; toplamları her zaman 1'dir. Temel SMART kartındaki uyarı burada da aynen geçerlidir: ağırlık, karar vericinin doğrudan oranlı puanlamasının bir özetidir ve bu puanlama öznel ve tartışmalıysa ağırlık da tartışmalıdır.

Fark şurada. Bu ağırlık artık herhangi bir alternatif tablosuna bağlı değildir; aynı ağırlık vektörü SAW'a, TOPSIS'e ya da VIKOR'a aktarılabilir. Ağırlığın "doğruluğu" hiçbir alternatif kümesiyle sınanmaz, yalnız önem puanlarının kendi tutarlılığıyla sınırlıdır.

Bu nedenle:

"SMART ağırlıklandırma bu ağırlıkları hesapladığına göre kriterlerin önemi bu düzeyde kesindir"

yerine:

"Bu ağırlıklar, karar vericinin doğrudan verdiği önem puanlarının normalize edilmiş hâlidir; SMART'ın kendisi gibi bu adım da puanların gerekçesini sorgulamaz"

biçiminde yazmak doğrudur.

Karar verici kriterlerin önemini doğrudan oranlı puanlarla belirleyebiliyorsa bu uzantı kullanılır. Alternatifleri SMART'ın kendi doğrusal ölçeklemesiyle değil başka bir yöntemle (TOPSIS, VIKOR, SAW) sıralamak istediğinde de aynı ağırlıklar geçerlidir. Örneğin alternatif tablosu ideal/anti-ideal referans noktası gerektiren bir yönteme (TOPSIS) girecekse, ağırlık kaynağı olarak SMART ağırlıklandırma yeterlidir; SMART'ın kendi alternatif-puanlama adımına gerek yoktur.

Hem ağırlık hem alternatif sıralaması SMART'ın kendi doğrusal 0-1 ölçeklemesiyle isteniyorsa temel SMART kartı yeterlidir, bu uzantıya gerek yoktur. Kriter sayısı çoksa ve doğrudan oranlı puanlama tutarsızlaşıyorsa AHP ya da BWM tercih edilmelidir; bu, temel SMART kartındaki aynı sınırlamadır.

Bu uzantıya bir alternatif tablosu vermeye çalışmak. Girdi yalnız kriter başına bir önem puanıdır. Alternatif tablosu buraya girmez, temel SMART'ın kendisine ya da başka bir sıralama yöntemine girer.

Önem puanlarını normalize etmeden doğrudan ağırlık gibi kullanmak. Ham puanlar (40, 35, 25 gibi) toplamı 1 olacak biçimde bölünmeden bir sıralama yöntemine verilebilir. Bu durumda o yöntemin ağırlık toplamı 1 varsayımı bozulur.

Bütün puanlar eşit verildiğinde "yöntem hata verdi" sanmak. Bütün kriterlere eşit önem puanı verilirse çıktı da eşit ağırlıktır; bu, manifestin kendi belirttiği gibi kasıtlı bir davranıştır. Sıra bilgisinden (yalnız "hangisi daha önemli", büyüklük değil) farklı ağırlık üretilmesi isteniyorsa SMART'ın kendisi değil SWARA ya da ROC gibi bir yöntem gerekir.

Ağırlığı nesnel bir sonuç gibi sunmak. Ağırlık, karar vericinin öznel oranlı puanlamasından çıkar; Entropy ya da CRITIC gibi veriden türeyen bir ağırlıkla eşdeğer sunulmamalıdır.

Temel ilke şudur:

SMART ağırlıklandırma, temel SMART'ın önem-puanı-ağırlığa adımını herhangi bir sıralama yöntemine bağımsız bir girdi olarak sunar; ağırlığın gerekçesi hâlâ karar vericinin doğrudan puanlamasıdır, yöntemin kendisi bu puanları sınamaz.