Yöntemler
Her yöntem aynı dokuz başlıkla: nedir, felsefesi, nasıl çalışır, çıktı nasıl yorumlanır, veri türü ve girdiler, ne zaman kullanılır, güçlü ve zayıf yanları, sık yapılan hatalar. Formüller yöntemin kütüphane sayfasında.
Veri türüne göre aileler
Tüm veri türleri →Önce veri türü: her aile, o türle çalışan yöntemlerin listesine açılır. Sayı, DecisionMind kataloğundaki üye sayısıdır.
- Kesin (Classical)207 yöntem
- Bulanık (Fuzzy)108 yöntem
- Tereddütlü (Hesitant)30 yöntem
- Plitojenik (Plithogenic)28 yöntem
- Nötrosofik (Neutrosophic)27 yöntem
- Sezgisel bulanık (Intuitionistic)24 yöntem
- Küresel bulanık (Spherical)19 yöntem
- Pisagor bulanık (Pythagorean)17 yöntem
- q-Rung ortopair (q-Rung Orthopair)16 yöntem
- Gri (Grey)15 yöntem
- Resim bulanık (Picture)15 yöntem
- m-Kutuplu (m-Polar)14 yöntem
- Z-Sayı (Z-Number)14 yöntem
- Dilsel (Linguistic)13 yöntem
- Kaba küme (Rough)12 yöntem
- Olasılıksal (Stochastic)2 yöntem
Yöntemler, iş türüne göre
Sıralama
- TOPSIS (Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution)
TOPSIS, seçenekleri her kriterde en iyi ve en kötü değerlerden kurulan iki hayali noktaya uzaklıklarına göre sıralar: ideale en yakın ve en kötüye en uzak seçenek öne çıkar.
29 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - VIKOR (VlseKriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje)
VIKOR, seçenekleri ideale toplam uzaklıkları ile en kötü tek kriterdeki uzaklıklarını birlikte tartarak sıralar; "herkesin kabul edebileceği" bir uzlaşma çözümü arar.
24 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SAW (Simple Additive Weighting, Basit Ağırlıklı Toplam)
SAW, her kriterin ölçeğini eşitleyip ağırlığıyla çarpar ve doğrudan toplar; çok kriterli karar yöntemlerinin en eski ve en yalın üyesidir. En yüksek ağırlıklı toplama sahip seçenek birinci sıraya çıkar.
14 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - EDAS (Evaluation Based on Distance from Average Solution)
Seçenekleri ideale değil, kümenin kendi ortalamasına göre konumlarına bakarak sıralayan yöntemdir: ortalamanın belirgin biçimde üstünde olan ve altına az düşen seçenek öne çıkar.
23 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - COPRAS (Complex Proportional Assessment)
Fayda kriterlerinin ağırlıklı toplamı ile maliyet kriterlerinin ağırlıklı toplamının oranını birleştirerek seçenekleri sıralayan ve en iyi seçeneğe göre yüzde cinsinden bir fayda derecesi veren yöntemdir.
20 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MARCOS (Measurement of Alternatives and Ranking according to Compromise Solution)
Seçenekleri hem ideal (en iyi mümkün) hem anti-ideal (en kötü mümkün) referans noktalarına oranlayıp bu iki oranı tek bir fayda fonksiyonunda birleştirerek sıralayan yöntemdir.
20 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CODAS (Combinative Distance-Based Assessment)
CODAS, seçenekleri en kötü referans noktasına iki farklı uzaklık ölçüsüyle karşılaştırarak sıralayan bir yöntemdir. Önce düz çizgi, yani Öklid uzaklığına bakar; seçenekler birbirine çok yakın çıkarsa ek olarak yatay ve dikey uzaklığı, yani Taksi uzaklığını da kullanır.
18 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - TODIM (TOmada de Decisão Interativa e Multicritério, Etkileşimli ve Çok Kriterli Karar Verme)
TODIM, karar vericinin kazançlara karşı temkinli, kayıplara karşı aşırı duyarlı davrandığını varsayan davranışsal karar teorisini çok kriterli sıralamaya taşır. Seçenekleri ikişer ikişer, "kazanma" ve "kaybetme" olarak ayrı tartar.
18 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WASPAS (Weighted Aggregated Sum Product Assessment, Ağırlıklı Toplu Toplam-Çarpım Değerlendirmesi)
WASPAS, iki farklı toplulaştırma mantığını, ağırlıklı toplamı ve ağırlıklı çarpımı, tek bir sonuçta birleştirir; birinin zayıf yanını diğerinin güçlü yanıyla dengeleyen bir sıralama yöntemidir.
18 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ARAS (Additive Ratio Assessment / Toplamsal Oran Değerlendirmesi)
Her seçeneği, aynı tablodan türetilen hayali "en iyi" seçeneğe göre ne kadar fayda sağladığının oranıyla ölçer. Bu oranı doğrudan yorumlanabilir bir yüzdesel fayda derecesine çeviren sıralama yöntemidir.
16 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MABAC (Multi-Attributive Border Approximation area Comparison)
MABAC seçenekleri ideale ya da ortalamaya göre değil, her kriter için kurulan hayali bir "sınır bölgesine" olan uzaklığına göre sıralar. Sınırın üzerinde kalmak seçeneği güçlendirir, altında kalmak zayıflatır.
15 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MOORA (Multi-Objective Optimisation by Ratio Analysis)
Seçenekleri, her kriterdeki değerini o kriterin toplam büyüklüğüne oranlayıp faydalı oranların toplamından zararlı oranların toplamını çıkararak sıralayan, hesap yükü en hafif yöntemlerden biridir.
14 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - GRA (Grey Relational Analysis, Gri İlişkisel Analiz)
Seçenekleri, her kriterde hayali bir "referans" seçeneğe (tüm kriterlerde en iyi performans) ne kadar yakın seyrettiğine bakarak, bir "gri ilişki derecesi" ile sıralayan yöntemdir.
12 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CoCoSo (Combined Compromise Solution / Birleşik Uzlaşma Çözümü)
Seçenekleri hem toplamsal hem çarpımsal bir başarı ölçüsüyle değerlendirip, bu iki ölçüyü üç farklı uzlaşma stratejisiyle birleştirerek sıralayan yöntemdir.
9 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MULTIMOORA (Multi-Objective Optimization by Ratio Analysis plus Full Multiplicative Form)
Seçenekleri üç farklı bakış açısıyla (oran, en kötü duruma uzaklık, tam çarpım) ayrı ayrı sıralayıp bu üç sıralamayı hâkimiyet kuramıyla tek bir sıraya birleştiren yöntemdir.
9 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WPM (Weighted Product Model / Ağırlıklı Çarpım Modeli)
WPM, seçenekleri her kriterdeki oranlarını kriterin ağırlığı kadar kuvvete yükseltip çarparak tek bir birimsiz skora indirger ve bu skora göre sıralar.
9 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ELECTRE II (ELimination Et Choix Traduisant la REalité II)
ELECTRE I'in çekirdek küme çıktısını yeterli görmez. Aynı üstünlük mantığını iki yönden (en iyiden aşağı, en kötüden yukarı) işleterek seçenekleri tam bir sıraya dizer. İki yön anlaşamazsa "kıyaslanamaz" demeyi tercih eden yöntemdir.
5 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SPOTIS (Stable Preference Ordering Towards Ideal Solution)
SPOTIS, seçenekleri sabit bir ideal noktaya uzaklıklarına göre sıralar. Bu ideal nokta o analizdeki diğer seçeneklerden değil, analizden önce sabitlenmiş "olabilecek en iyi / en kötü" sınırlardan kurulur. Yöntem bu sayede sıranın seçenek kümesi değiştikçe kaymasını, yani sıra tersinmesini, önlemeyi amaçlar.
5 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - AROMAN (Alternative Ranking Order Method Accounting for Two-Step Normalisation)
AROMAN tek bir normalizasyon biçimine güvenmez. İki farklı normalizasyonu bir karışım katsayısıyla harmanlar, sonra fayda ve maliyet ölçütlerinin toplamlarını bir denge parametresiyle birleştirip seçenekleri sıralar.
4 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - DNMA (Double Normalization-based Multiple Aggregation)
DNMA, tek bir toplulaştırma mantığına (yalnız toplam ya da yalnız çarpım) güvenmez. Aynı veriyi üç farklı yöntemle (ağırlıklı toplam, ağırlıklı çarpım, ideale yakınlık) puanlar, sonra hem puanların hem sıraların tutarlılığını ödüllendirerek tek bir birleşik skor üretir.
4 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MAUT (Multi-Attribute Utility Theory)
MAUT her kriterdeki değeri önce kendi "fayda" ölçeğine çevirir, sonra bu faydaları ağırlıklı toplar. Sonuç, seçeneğin karar vericiye toplam ne kadar fayda sağladığının tek bir sayısıdır.
4 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PSI (Preference Selection Index)
PSI, kriterlere dışarıdan ağırlık istemez. Ağırlıkları seçenekler arasındaki değer farkından kendisi türetir, sonra seçenekleri bu ağırlıklarla sıralar.
4 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - RAFSI (Ranking of Alternatives through Functional mapping of criterion sub-intervals into a Single Interval)
RAFSI, seçenekleri karar vericinin önceden belirlediği sabit ideal ve karşı-ideal noktalara göre tek bir ölçek aralığına haritalayıp sıralar. Bu sabit noktalar sayesinde seçenek eklenip çıkarıldığında sıra bozulmaz.
4 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - RAWEC (Ranking of Alternatives with Weights of Criterion)
RAWEC, her seçeneği hem "en iyiye ne kadar yakın" hem "en kötüden ne kadar uzak" olduğu açısından ağırlıklı olarak ölçer, sonra bu iki bakışı tek bir karşılaştırma endeksinde birleştirir.
4 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WISP (Basit Ağırlıklı Toplam-Çarpım Yöntemi / Simple Weighted Sum Product)
WISP, her seçeneği hem toplama hem çarpmaya dayanan dört ayrı karşılaştırma mantığıyla puanlar ve bu dört sonucu ortalayarak tek bir sıra üretir.
4 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ARTASI (Uyarlanabilir Standartlaştırılmış Aralıklara Dayalı Alternatif Sıralama Tekniği)
Her kriter sütununu, o sütunun kendi büyüklüğüne göre genişleyen "uyarlanabilir" bir aralığa yerleştirir. Seçenekleri hem idealliğe hem anti-idealliğe göre birlikte puanlayan bir yöntemdir.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CRADIS (İdeal Çözüme Uzaklıktan Uzlaşmacı Sıralama / Compromise Ranking of Alternatives from Distance to Ideal Solution)
Seçenekleri, ideal noktaya ne kadar yaklaştıklarına ve en kötü noktadan ne kadar uzaklaştıklarına göre iki ayrı fayda oranıyla değerlendirip bu iki oranın ortalamasıyla sıralayan yöntemdir.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ELECTRE III (ELimination Et Choix Traduisant la REalité III)
Seçenek çiftlerini "ne kadar güvenilir biçimde üstünler" sorusuyla bulanık bir ölçekte karşılaştırır ve bu güvenilirlik derecelerini iki yönde damıtarak (distilasyon) bir sıra çıkarır; bazı çiftler kıyaslanamaz kalabilir.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - LMAW (Logarithm Methodology of Additive Weights)
LMAW her hücreyi önce yöne ve büyüklüğe duyarlı biçimde standartlaştırır, sonra logaritmik bir dönüşümden geçirir. Ardından ağırlıklı bir sıkıştırma fonksiyonuyla toplayarak seçenekleri sıralar. Amacı, uç değerlerin sıralamayı aşırı derecede sürüklemesini sınırlamaktır.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - OCRA (Operational Competitiveness Rating Analysis)
Seçenekleri girdi (maliyet) kriterlerindeki göreli geride kalmaları ile çıktı (fayda) kriterlerindeki göreli üstünlüklerini ayrı ayrı toplayıp tek bir ortak noktada birleştirerek sıralayan yöntemdir.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ROV (Range of Value Method)
ROV, seçenekleri fayda kriterlerindeki en-iyi-durum performansı ile maliyet kriterlerindeki en-kötü-durum performansının ortalamasına göre sıralar.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SMART (Simple Multi-Attribute Rating Technique)
SMART, her kriterin en kötü ve en iyi ucunu 0 ile 1 arasına doğrudan yerleştirir, sonra bunları karar vericinin verdiği önem ağırlıklarıyla toplar; basit bir çok-özellikli derecelendirme yöntemidir.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - APLOCO (Approach of Logarithmic Concept)
APLOCO, seçenekleri ikişer ikişer karşılaştırır: her seçeneğin rakibine göre kriter bazında ne kadar üstün olduğunu toplar, ne kadar geride kaldığını çıkarır ve kalan net puana göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - COBRA (COmprehensive distance Based RAnking)
COBRA, seçenekleri dört ayrı referans noktasına (en iyi, en kötü, ortalamanın üstü ve ortalamanın altı) olan uzaklıklarını birleştirerek sıralar; tek bir ideal noktaya değil, dört farklı bakış açısına bakar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - COMET (Characteristic Objects METhod)
COMET, karar vermeden önce uzmana gerçek seçenekleri değil, kriterlerin olası bütün seviye kombinasyonlarını ("karakteristik nesneleri") gösterir; uzman bu kurgusal profilleri puanladıktan sonra gerçek seçenekler bu hazır tercih haritasına yerleştirilir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Compromise Programming (Uzlaşık Programlama)
Compromise Programming, seçenekleri her kriterde ulaşılabilecek en iyi değerden ne kadar uzak kaldıklarına göre sıralar; en az uzaklaşan seçenek en iyi uzlaşma olarak öne çıkar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Consensus Reaching (Uzlaşma Derecesi)
Consensus Reaching, bir karar tablosundaki her kriteri ayrı bir yargıç gibi ele alır ve bir seçeneğin bu yargıçlar arasında ne kadar tutarlı bir konumda kaldığını ölçer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Kriter Çıkarma (Criteria Removal)
Kriter Çıkarma, bir sıralamayı üreten kriterlerin her birini tek tek tablodan çıkarıp sıralamanın ne kadar değiştiğine bakar; böylece sıralamanın hangi kritere ne kadar bağımlı olduğunu ortaya çıkarır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Çapraz Doğrulama (Cross-Validation)
Çapraz Doğrulama, bir sıralamadaki her seçeneği sırayla tablodan çıkarıp geri kalanların birbirine göre sırasının bozulup bozulmadığına bakarak, sıralamanın tek bir seçeneğin varlığına ne kadar bağımlı olduğunu ölçer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ERVD (Göreli Değer Uzaklıklarına Dayalı Seçim)
ERVD, her seçeneği "ideal bir noktaya" değil, karar vericinin önceden belirlediği bir referans (beklenti) düzeyine göre değerlendirir; bu referansın altında kalan kayıpları üstündeki kazançlardan daha ağır sayar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - EVAMIX (Karma Verinin Değerlendirilmesi)
EVAMIX, bazı kriterler sayıyla ölçülürken bazıları yalnızca sıralamayla (birinci, ikinci, üçüncü gibi) ifade edildiğinde, bu iki türü birbirine dönüştürmeden aynı analizde birleştirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - FDOSM (Görüş Puanına Dayalı Karar Yöntemi)
FDOSM, her seçeneğin her kriterdeki performansını doğrudan bir "görüş puanı" olarak alır, bu puanı en iyi değere göre oranlar ve ağırlıklarla birleştirerek seçenekleri sıraya dizer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - FMEA (Failure Mode and Effects Analysis)
FMEA, bir ürün ya da sürecin olası arıza biçimlerini görülme sıklığı, ciddiyet ve fark edilebilirlik puanlarının çarpımıyla tek bir risk sayısında birleştirir; en yüksek sayıyı alan arıza önce ele alınır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - FUCA (Flexible and Universal Compromise Analysis)
FUCA, seçenekleri ham sayılarla değil her kriterdeki sırasıyla karşılaştırır; kriter sıralarının ağırlıklı toplamı en küçük olan seçenek öne çıkar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık Bilgi Aksiyomu (Fuzzy Information Axiom)
Bulanık Bilgi Aksiyomu, her seçeneğin sağladığı üçgen bulanık performans aralığının istenen tasarım aralığıyla ne kadar örtüştüğüne bakar; örtüşme ne kadar büyükse seçenek o kadar az belirsizlik taşır ve o kadar iyi kabul edilir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Hedef Programlama (Goal Programming)
Hedef Programlama, her kriter için önce ulaşılabilir bir hedef düzeyi belirler, sonra seçenekleri bu hedeften ne kadar uzak kaldıklarına göre karşılaştırır; hedeflere en az sapmayla yaklaşan seçenek öne çıkar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Grey Projeksiyon (Grey Projection)
Grey Projeksiyon, aralık biçiminde (kesin tek sayı değil, alt ve üst sınırla) verilmiş kriter değerlerini en iyi ve en kötü referans yönlerine izdüşürerek karşılaştırır; ideale izdüşümü büyük, kötüye izdüşümü küçük olan seçenek öne çıkar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HELLWIG (Hellwig'in Gelişmişlik Örüntüsü Yöntemi)
Hellwig yöntemi, birimleri dışarıdan verilen bir ağırlık kullanmadan, kendi verisinden kurduğu istatistiksel bir "gelişmişlik örüntüsüne" olan uzaklıklarına göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HF-DFT (Tereddütlü Bulanık Karar Alan Kuramı)
HF-DFT, seçenekleri tek bir anda karşılaştırmaz; tercihin zaman içinde nasıl biriktiğini benzetimle izler ve deliberasyon süresi sonunda en çok tercih biriktiren seçeneği önerir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HFGPE (Akranlar Arası Genelleştirilmiş Değerlendirme)
HFGPE, her alternatifi tek bir merkezî otorite değil diğer tüm alternatifler değerlendirir; cömert ve sert iki bakış açısını tek bir ayarlanabilir parametreyle birleştirip ortalama akran puanına göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - IF-DFT (Sezgisel Bulanık Karar Alan Kuramı)
IF-DFT, seçenekleri tek bir anda karşılaştırmaz; destek ve ret derecelerinden oluşan sezgisel bulanık değerlendirmelerle tercihin zaman içinde nasıl biriktiğini benzetimle izler.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - IV-PROJECTION (Aralıklı Sezgisel Bulanık İzdüşüm Yöntemi)
IV-PROJECTION, her seçeneği ideal seçenek yönünde ne kadar "izdüşüm" bıraktığına bakarak sıralar; bu izdüşüm hem seçeneğin ideale ne kadar benzediğini hem ideal yönde ne kadar büyük olduğunu birlikte taşır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - KEMIRA (KEmeny MedIan Indicator Ranks Accordance)
KEMIRA, kriterleri iki anlamlı gruba ayırıp her grubu uzmanların öncelik sıralamalarına uydurur, sonra iki grubun puanını toplayarak seçenekleri sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - LINMAP (LINear programming technique for Multidimensional Analysis of Preference)
LINMAP, kriterlere ağırlık sormak yerine seçenekler arasındaki ikili tercihlerinizi sorar; sonra bu tercihlerle en tutarlı ideal noktayı ve ağırlıkları kendisi bulup seçenekleri bu ideale uzaklığına göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - LOCAL-OWA (komşuluğa duyarlı Sıralı Ağırlıklı Ortalama)
LOCAL-OWA, seçenekleri tek bir bölgede değil kendi komşuluklarında değerlendirir; her komşulukta hangi kriterin gerçekten ayırt edici olduğunu bulur ve bunu, karar vericinin genel risk tavrını yansıtan sıralı ağırlıklarla birleştirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Local WLC (komşuluğa duyarlı Ağırlıklı Doğrusal Birleştirme)
Local WLC, aynı kriterin her bölgede aynı derecede önemli olmadığını kabul eder; her komşulukta kriter ağırlıklarını o komşuluktaki gerçek değişim aralığına göre yeniden hesaplayıp seçenekleri buna göre puanlar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - LoPM (Limits on Property Method)
LoPM, her özelliğe bir sınır (bir taban, bir tavan ya da bir hedef değer) tanımlar; seçenekleri bu sınıra ne kadar uyduklarına göre puanlayıp ağırlıklı biçimde toplar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MACONT (Mixed Aggregation by Comprehensive Normalization Technique)
MACONT, tek bir ölçek eşitleme biçimine güvenmek yerine üç farklı normalizasyonu harmanlar ve her seçeneği hem ortalama bir rakiple karşılaştırarak hem en iyi-en kötü uçlarına bakarak iki ayrı biçimde puanlayıp bu iki puanı birleştirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MAIRCA (Multi-Attributive Ideal-Real Comparative Analysis)
MAIRCA, her seçeneğin "teorik olarak hak ettiği" pay ile "gerçekte gösterdiği" performans arasındaki farkı ölçüp bu farkı en küçük olan seçeneği öne çıkarır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MARA (Magnitude of the Area for the Ranking of Alternatives)
MARA, her seçeneği hayali bir "ideal seçenekle" karşılaştırıp aradaki farkı bir doğru parçasının altında kalan alan olarak ölçer; bu alan ne kadar küçükse seçenek o kadar öndedir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Monte Carlo Simülasyonu (Karar Modelinde Belirsizlik Yayılımı)
Monte Carlo simülasyonu, tek bir ağırlık takımıyla tek bir sıra çıkarmak yerine binlerce olası ağırlık takımını dener ve her seçeneğin kaç kez birinci, kaç kez ikinci çıktığını sayarak sıralamanın ne kadar sağlam olduğunu gösterir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MOOSRA (Multi-Objective Optimization on the basis of Simple Ratio Analysis)
MOOSRA, her seçeneğin fayda kriterlerindeki toplam ağırlıklı gücünü maliyet kriterlerindeki toplam ağırlıklı yüküne bölüp bu oranı en büyük olan seçeneği öne çıkarır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - NAIADE (Novel Approach to Imprecise Assessment and Decision Environments)
NAIADE, iki seçeneği karşılaştırırken aradaki farkı "çok daha iyi", "biraz daha iyi" ve "farksız" gibi bulanık derecelere çevirir; ağırlık istemeden bu karşılaştırmaları tüm çiftler üzerinden birleştirip bir sıra çıkarır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ORESTE (Organisation, Rangement Et Synthèse de données rElaTionnEllEs)
ORESTE, alternatifleri ve kriterlerin önemini kesin sayılarla değil yalnızca sıralarıyla karşılaştırıp tek bir sıra üreten bir yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - OWA (Ordered Weighted Averaging)
OWA, kriter değerlerini hangi kriterden geldiğine değil her alternatifte aldığı sıraya göre ağırlıklandırıp karar vericinin iyimser ya da temkinli tutumunu sonuca yansıtan bir birleştirme yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PAM (Polygons Area Method)
PAM, her alternatifi kriter sayısı kadar kenarlı bir çokgene dönüştürüp bu çokgenin kapladığı alana göre sıralayan bir yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PHFS-EHVaR (Olasılıklı Tereddütlü Bulanık Kümelerde Beklenen Tereddütlü Riske Maruz Değer)
PHFS-EHVaR, bir alternatifin en kötü senaryo sınırını değil, o sınırın altındaki tüm senaryoların olasılık-ağırlıklı ortalamasını hesaplayarak PHFS-HVaR'ın ayırt edemediği durumları çözen bir risk ölçüsüdür.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PHFS-HVaR (Olasılıklı Tereddütlü Bulanık Kümelerde Tereddütlü Riske Maruz Değer)
PHFS-HVaR, bir alternatifin geleceği birden fazla olası değer ve bu değerlerin gerçekleşme olasılığıyla ifade edildiğinde, belirlenen bir güven düzeyinin altında kalan en kötü sınırı bulan bir risk ölçüsüdür.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PIV (Proximity Indexed Value)
PIV, seçenekleri yalnızca her kriterde mümkün olan en iyi değere olan uzaklığına göre sıralar; TOPSIS'ten farklı olarak en kötü noktayı referans almaz.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PROBID (Preference Ranking on the Basis of Ideal-Average Distance)
PROBID, seçenekleri tek bir ideal noktaya değil, en iyiden en kötüye sıralanmış bir dizi hayali "kademe" noktasına ve bunların ortalamasına olan uzaklığına göre değerlendiren bir sıralama yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PROSA-C (Kriter Düzeyinde Sürdürülebilirlik Tercihi Sıralaması)
PROSA-C, PROMETHEE II'nin ürettiği dengeli puanı, bir seçeneğin bu puanı tek bir kriterden mi yoksa hepsinden dengeli mi topladığını ölçen bir cezayla düzeltir; tek kriterde parlayıp diğerlerinde zayıf kalan seçenek geri çekilir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Mekânsal Yakınlık Uyarlamalı WLC (Proximity-Adjusted WLC)
Mekânsal Yakınlık Uyarlamalı WLC, her seçeneğin kriter ağırlıklarını sabit tutmak yerine, seçeneğin coğrafi konumuna göre yeniden dağıtır; bir referans noktaya yakın seçenekler kriterleri farklı önemle, uzak seçenekler farklı önemle görür.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - QUALIFLEX (Nitel Esnek Çok Kriterli Yöntem)
QUALIFLEX, seçeneklerin olabilecek her sıralamasını tek tek dener ve her kriterin o sıralamayla ne kadar uyuştuğunu toplayarak en yüksek toplam uyumu veren sıralamayı seçer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - RAM (Root Assessment Method)
RAM, her seçeneğin fayda ve maliyet kriterlerindeki toplam katkısını ayrı ayrı biriktirir ve maliyeti bir kuvvet üssüne, faydayı bir taban değerine yerleştirerek tek bir sayıya indirger; yüksek maliyet üssü küçültür, yüksek fayda tabanı büyütür.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Sıra Tersinmesi Analizi (Rank Reversal Analysis)
Sıra Tersinmesi Analizi, bir sıralama yönteminin sonucunu bir kez hesaplayıp bırakmaz; seçenek kümesine yeni bir aday ekleyerek ya da bir seçeneği çıkararak aynı yöntemi tekrar çalıştırır ve kalan seçeneklerin kendi aralarındaki sırasının bozulup bozulmadığını sayar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - RAPS (Ranking of Alternatives based on Preference Strength)
RAPS, iki seçeneği doğrudan karşılaştırıp aradaki farkın büyüklüğünü ölçer ve her seçeneği, tüm rakiplerine karşı bu "ne kadar daha iyi" gücüne göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - REGIME (Rejim Analizi Yöntemi)
REGIME, iki seçeneği karşılaştırırken sayıların büyüklüğüne değil yalnız kim daha iyi kim daha kötü olduğuna bakar ve bu basit üstünlük-alt olma bilgisini kriter ağırlıklarıyla toplayarak sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - RIM (Referans İdeal Yöntemi)
RIM, "daha çoğu her zaman iyidir" varsayımı yerine her kriter için bir hedef aralık tanımlar ve seçenekleri, bu hedef aralığa ne kadar yakın olduklarına göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Rough-DRSA (Baskınlık Tabanlı Kaba Küme Yaklaşımı)
Rough-DRSA, seçenekleri sıralamaz; onları geçmiş örneklerden öğrendiği baskınlık kurallarıyla "kesin iyi", "kesin kötü" ve "belirsiz" sınıflarına ayırır ve çelişkili örnekleri gizlemek yerine açıkça gösterir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SAPEVO-M (Sıra Tercihlerinin Basit Toplulaştırılması, Çok Karar Vericili)
SAPEVO-M, birden fazla karar vericinin hem kriterler hem seçenekler için verdiği basit "hangisi daha iyi" yargılarını tek bir ortak sıraya toplulaştırır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SECA (Simultaneous Evaluation of Criteria and Alternatives)
SECA, kriter ağırlıklarını dışarıdan almaz; seçenekleri sıralarken ağırlıkları da aynı hesapla, kendi verisinden türetir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Duyarlılık Analizi (Sensitivity Analysis)
Duyarlılık analizi seçenekleri kendisi sıralamaz; bir sıralamanın, kriter ağırlıkları biraz oynatıldığında ne kadar sağlam kaldığını ölçer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SIMUS (Sequential Interactive Model for Urban Systems)
SIMUS her kriteri sırayla "hedef" yapıp bir doğrusal programlama problemi çözer; seçeneklere verdiği paylar bu tekrarlanan çözümlerden çıkar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SMAA (Stochastic Multiobjective Acceptability Analysis)
SMAA, karar vericiden tek bir ağırlık istemez; hangi ağırlıklarla hangi seçeneğin birinci çıkacağını, olası bütün ağırlıklar üzerinden bir olasılık olarak hesaplar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SMAA-2 (Stochastic Multicriteria Acceptability Analysis 2)
SMAA-2, SMAA'nın yalnız "kim birinci çıkıyor" sorusuna baktığı yeri genişletir: her seçeneğin her sırada (birinci, ikinci, sonuncu…) ne sıklıkta çıktığını hesaplayıp bunları tek bir bütünsel puanda birleştirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SOWA (Mekansal Sıralı Ağırlıklı Ortalama)
SOWA, seçenekleri kriter puanlarına göre sıralarken bulundukları coğrafi bölgeye göre farklı bir risk tutumu uygular; aynı tablo, bölgesine göre iyimser ya da kötümser değerlendirilir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SPROBID (Basitleştirilmiş PROBID)
SPROBID, PROBID'in hesap yükünü azaltan biçimidir; seçenekleri ara sıradaki tüm referans noktalarına değil yalnız en iyi ve en kötü çeyrekteki referanslara göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - STOCHASTIC-UTA (Belirsizlik Altında Toplamsal Fayda Yöntemi)
STOCHASTIC-UTA, karar vericinin verdiği bir referans sıralamadan tutarlı bir fayda fonksiyonu çıkarır ve kriter değerlerindeki belirsizliği örnekleme yoluyla sonuca yansıtır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - TAXONOMY (Wrocław Taksonomik Gelişmişlik Ölçüsü)
TAXONOMY, seçenekleri her kriterde kendi ortalama ve standart sapmalarına göre standartlaştırıp hayali bir "en iyi" referans noktasına uzaklıklarını tek bir gelişmişlik ölçüsüne çevirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - UTA (Toplamsal Fayda Yöntemi)
UTA, karar vericinin birkaç örnek seçeneği nasıl sıraladığını gözlemleyip bu sıralamayla tutarlı bir toplamsal fayda fonksiyonunu doğrusal programlamayla çıkarır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - UTASTAR (Referans Sıralamadan Toplamsal Fayda Fonksiyonu Çıkarımı)
UTASTAR, karar vericinin küçük bir seçenek grubu için önceden verdiği bir sıralamayı alır, bu sıralamayı en az hatayla üreten bir fayda fonksiyonu çıkarır ve bu fonksiyonu bütün seçeneklere uygulayarak tam listeyi sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WEBIRA (Ağırlıklı İki Yönlü İdeale Yakınlık Oranı Sıralaması)
WEBIRA, her seçeneği ideale ne kadar yakın ve en kötü durumdan ne kadar uzak olduğuna göre iki ayrı oran hesaplar; bu iki oranın farkını ağırlıklı toplayarak seçenekleri sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WEDBA (Ağırlıklı Öklid Uzaklığına Dayalı Yaklaşım)
WEDBA, seçenekleri her kriterde en iyi ve en kötü değerlerden kurulan iki hayali noktaya olan ağırlıklı Öklid uzaklığına göre sıralar; en kötüye uzak, en iyiye yakın seçenek öne çıkar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Ağırlık Duyarlılık Analizi (Sıralamanın Ağırlık Değişimine Dayanıklılığı)
Ağırlık duyarlılık analizi, bir sıralamayı üreten kriter ağırlıklarının ne kadar değişebileceğini ve bu değişimin sırayı ne zaman bozacağını hesaplayan bir sağlamlık testidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Ağırlıklı Oylama (Birden Çok Sıralamanın Borda Puanıyla Birleştirilmesi)
Ağırlıklı oylama, birden çok karar vericinin ya da kaynağın verdiği sıralamaları, her birinin güvenilirliğine göre ağırlıklandırılmış Borda puanlarıyla tek bir ortak sıraya dönüştürür.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WINGS (Weighted Influence Non-linear Gauge System)
WINGS, birbirini etkileyen bileşenlerden kurulu bir sistemde her bileşenin ne kadar merkezi olduğunu ve etkileyen mi yoksa etkilenen mi konumda durduğunu ölçen bir yapısal analiz yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WSM (Ağırlıklı Toplam Modeli / Weighted Sum Model)
WSM, her seçeneğin puanını, kriter değerlerinin ağırlıklarla çarpılıp toplanmasıyla hesaplayan, çok kriterli karar yöntemlerinin en eski ve en sade olanıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Üstünlük
- PROMETHEE II (Preference Ranking Organisation Method for Enrichment of Evaluations II)
PROMETHEE II seçenekleri tek tek bir ideale kıyaslamaz. Onun yerine birbirleriyle ikişer ikişer karşılaştırır ve her kriterde "ne kadar daha iyi" sorusunu bir tercih fonksiyonuyla derecelendirir. Bu dereceleri net akışta toplayarak tam bir sıra çıkarır.
18 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ELECTRE I (ELimination Et Choix Traduisant la REalité I)
Seçenekleri sıralamaz; her seçenek çiftinde "yeterince çok kriterde üstün müyüm" (uyum) ve "hiçbir kriterde çok kötü değil miyim" (uyumsuzluk) sorularını birlikte sorarak, hiçbir seçenek tarafından geçilmeyen bir "çekirdek küme" çıkarır.
16 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PROMETHEE (Preference Ranking Organisation Method for Enrichment of Evaluations)
PROMETHEE, seçenekleri hayali bir ideale göre değil birbirlerine göre karşılaştıran bir üstünlük (outranking) yöntemleri ailesidir. Her kriterde "ne kadar daha iyi" sorusunu bir tercih fonksiyonuyla derecelendirerek seçenekleri ikişer ikişer kıyaslar. Bu karşılaştırmaları giren ve çıkan akışlarda toplayıp kısmi ya da tam bir sıra çıkarır.
18 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ELECTRE (ELimination Et Choix Traduisant la REalité)
Tek bir yöntem değil, bir üstünlük (outranking) yöntemleri ailesidir. Aile, "hangi seçenek hangisini açıkça geçer" ilişkisini uyum ve uyumsuzluk ölçütleriyle kurar. Aynı temel mantıktan yola çıkan üyeler, amaca göre seçim, sıralama ya da sınıflama üretir.
16 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - EXPROM I (Extended PROMETHEE, kısmi sıralama)
EXPROM I, iki seçenek arasındaki farkı "biraz daha iyi" ve "çok daha iyi, neredeyse tartışılmaz" diye iki katmanda değerlendirir ve net biçimde kıyaslanamayan çiftleri zorla sıraya sokmadan bırakır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - EXPROM II (Extended PROMETHEE, tam sıralama)
EXPROM II, iki seçenek arasındaki farkı "biraz daha iyi" ve "çok daha iyi, neredeyse tartışılmaz" diye iki katmanda değerlendirir. EXPROM I'den farklı olarak her seçeneği tek bir net akış puanına indirip tam bir sıra verir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HF-QUALIFLEX (Hesitant Fuzzy QUALIFLEX)
HF-QUALIFLEX, uzmanlar bir kriterde tek bir değerde anlaşamayıp birden fazla olası değer bildirdiğinde, olası tüm seçenek sıralamalarını tek tek dener ve kriterlerle en tutarlı olanını seçer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PAMSSEM I (Karma Değerlendirmeler için Çok Kriterli Toplama Prosedürü)
PAMSSEM I, seçenekleri ikişer ikişer karşılaştırır ve her çiftte birinin diğerini ne kadar geçtiğini ölçer; bazı çiftlerde bu karşılaştırma net bir sonuç vermez ve iki seçenek karşılaştırılamaz kalır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PAMSSEM II (Tam Sıralama Varyantı)
PAMSSEM II, PAMSSEM I ile aynı uyum ve akış hesabını kullanır, ama sonunda her seçeneği net akışına göre sıraya koyar; karşılaştırılamaz çift bırakmaz, her zaman tam bir sıralama üretir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SIR (Üstünlük ve Aşağılık Sıralaması)
SIR, her seçeneğin diğerlerine göre ne kadar üstün ve ne kadar aşağıda kaldığını ayrı ayrı hesaplar, sonra bu iki değeri tek bir net puanda birleştirerek seçenekleri sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Öznel ağırlık
- AHP (Analytic Hierarchy Process / Analitik Hiyerarşi Süreci)
Kriterleri ikili karşılaştırmalarla birbirine oranlar. Bu karşılaştırmalardan hem bir ağırlık vektörü hem de yargıların birbiriyle ne kadar çeliştiğini gösteren bir tutarlılık ölçüsü çıkaran öznel bir ağırlıklandırma yöntemidir.
5 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - BWM (Best-Worst Method / En İyi-En Kötü Yöntemi)
Kriterleri, uzmanın yalnızca en önemli ve en önemsiz kritere göre verdiği karşılaştırmalardan çıkan bir doğrusal-olmayan modelle ağırlıklandıran, az sayıda yargı isteyen öznel ağırlıklandırma yöntemidir.
5 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SWARA (Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis, Aşamalı Ağırlık Değerlendirme Oran Analizi)
SWARA, kriterleri önce önem sırasına dizer, sonra her kriteri yalnızca bir öncekiyle karşılaştırır; en az sayıda yargıyla bir ağırlık vektörü çıkaran öznel bir ağırlıklandırma yöntemidir.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CIMAS (Ölçüt Önem Değerlendirmesi / Criteria Importance Assessment)
Birden çok uzmanın verdiği önem puanlarını, uzmanların deneyimine göre tartarak kriter ağırlıklarına çeviren öznel ağırlıklandırma yöntemidir.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - DEMATEL (Decision Making Trial and Evaluation Laboratory)
Kriterler arasındaki karşılıklı etkiyi bir etki matrisinden çözerek her kriterin ne kadar etki verdiğini ve ne kadar etki aldığını ayırır. Böylece kriterleri neden grubu ile sonuç grubuna böler.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - AHSPR (Asimetrik Tereddütlü Bulanık Sigmoid Tercih İlişkileri)
AHSPR, ikili karşılaştırmalardan öncelik sırası çıkarır; ama bunu tek bir ortak ölçekle değil, her karar vericinin kendi risk tutumuna göre şekillenen kişiye özel bir ölçekle yapar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HFLPR-PRIORITY (Tereddütlü Bulanık Dilsel Tercih İlişkisi Öncelik Programlama)
HFLPR-PRIORITY, karar vericilerin sözcüklerle ("biraz iyi", "çok iyi" gibi) verdiği ikili karşılaştırmalardan, bu sözcükleri önce tutarlı hâle getirmeye çalışmadan, doğrudan bir öncelik sırası çıkarır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ANP (Analitik Ağ Süreci)
ANP, kriterler ve seçenekler arasındaki ilişkiyi tek yönlü bir hiyerarşiyle değil, karşılıklı etkileşimlerin bulunduğu bir ağ olarak modelleyip bu ağın dengeye oturduğu noktadan ağırlık üreten bir yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - B-WENSLO (Bulanık WENSLO Yöntemi)
B-WENSLO, uzmanların kriterlere verdiği dilsel puanları üçgen bulanık sayıya çevirir ve uzmanlar arasındaki ayrışmayı ölçerek bu ayrışmadan kriter ağırlığı türetir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - DANP (DEMATEL Tabanlı ANP)
DANP, kriterler arasındaki karşılıklı etkileşimi önce DEMATEL ile ölçer, sonra bu etkileşimi ANP'nin ağ yapısına aktararak kriterlere birbirini etkileme gücüne göre ağırlık verir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Delphi Yöntemi
Delphi, uzmanlardan tur tur, birbirlerinin kimliğini bilmeden görüş toplar ve her turda önceki turun özetini göstererek görüşlerin bir uzlaşıya yaklaşıp yaklaşmadığını izler.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - DIBR (Sıralı Kriterler Arası İlişkilerin Tanımlanması)
DIBR, uzmanın kriterleri önem sırasına dizmesini ve yalnız ardışık iki kriter arasındaki payı belirtmesini ister; ağırlıkları bu ardışık paylardan zincirleme türetir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - FUCOM (Tam Tutarlılık Yöntemi)
FUCOM, uzmanın kriterleri önem sırasına dizmesini ve yalnız ardışık kriterler arasındaki önem oranını belirtmesini ister; ağırlıkları, bu oranlarla mümkün olan en tutarlı biçimde eşleştiren bir hesapla bulur.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - FUCOM-F (Bulanık Tam Tutarlılık Yöntemi)
FUCOM-F, uzmanın kriterleri sıralayıp ardışık kriterler arasındaki önem oranını üçgen bulanık sayıyla belirttiği, belirsizliği son ana kadar taşıyan bir kriter ağırlıklandırma yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık Delphi (Fuzzy Delphi)
Bulanık Delphi, uzmanlardan tek bir sayı yerine "en az, en olası, en çok" biçiminde üçgen bir aralık ister; uzmanlar arasındaki görüşü bu üçgenleri birleştirerek toplar ve tek bir merkez değere indirip ağırlığa çevirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık SIWEC (Basit Ağırlık Hesaplama)
Bulanık SIWEC, uzmanlardan hiçbir sıralama ya da ikili karşılaştırma istemez; her uzman her kriteri kendi başına dilsel bir ifadeyle puanlar, yöntem hangi uzmanın kriterleri daha net ayırt ettiğine bakıp o uzmanın görüşüne daha çok ağırlık verir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - LBWA (Seviye Tabanlı Ağırlık Değerlendirmesi)
LBWA, uzmandan önce en önemli kriteri seçmesini, sonra kalan kriterleri birkaç önem seviyesine ayırıp her seviye içinde küçük bir etki puanı vermesini ister; kriterler arasında ikili karşılaştırma yapılmaz.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MACBETH (Kategorik Yargılarla Çekicilik Ölçümü)
MACBETH, uzmandan hiçbir sayı istemez; yalnız iki seçenek arasındaki çekicilik farkının "yok, çok zayıf, zayıf, orta, güçlü, çok güçlü, aşırı" kategorilerinden hangisine girdiğini sorar ve bu sözel yargıları tutarlı bir sayısal ölçeğe çevirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PIPRECIA (Eksen Kriterle İkili Göreli Önem Değerlendirmesi)
PIPRECIA, kriterleri herhangi bir sırayla ele alır ve her kriterin bir öncekine göre daha mı önemli, eşit mi, yoksa daha mı az önemli olduğunu tek bir sayıyla sorar; SWARA'nın aksine kriterlerin önceden önem sırasına dizilmesini istemez.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - REVISED-SIMOS (Gözden Geçirilmiş Simos Kart Yöntemi)
Uzmana kriterleri temsil eden kartları en önemsizden en önemliye dizdiren, aralarına konan boş kartlarla önem farkının büyüklüğünü ölçen, tek bir uç oranla ölçeği sabitleyen öznel ağırlıklandırma yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - ROC (Sıra Merkezli Ağırlık / Rank Order Centroid)
Kriterlere yalnızca sıralama bilgisinden, hiçbir sayısal karşılaştırma istemeden ağırlık atayan, kapalı bir formülle çalışan öznel ağırlıklandırma yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SIWEC (Basit Ağırlık Hesaplama / Simple Weight Calculation)
Birden çok uzmandan doğrudan puan alıp her uzmanın kendi puanlama tutarlılığını (ne kadar ayırt edici puan verdiğini) kullanarak kriter ağırlığı üreten öznel ağırlıklandırma yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SWING (Sıçratma Ağırlıklandırması)
Uzmandan her kriteri en kötüden en iyiye "sıçratmanın" getirdiği faydayı 100 üzerinden doğrudan puanlamasını isteyen, bu puanları normalize ederek ağırlık üreten öznel ağırlıklandırma yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Nesnel ağırlık
- Entropi Ağırlıklandırma (Shannon Entropy Weighting)
Kriter ağırlıklarını uzman görüşünden değil verinin kendisinden türeten yöntemdir: seçenekleri birbirinden ne kadar çok ayırıyorsa bir kriter o kadar ağırlık alır.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CRITIC (CRiteria Importance Through Intercriteria Correlation)
Kriter ağırlıklarını verinin kendisinden türeten yöntemdir: bir kriter hem seçenekleri çok ayırıyorsa hem de diğer kriterlerin söylediğini tekrarlamıyorsa o kadar ağırlık alır.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MEREC (MEthod based on the Removal Effects of Criteria)
MEREC kriter ağırlıklarını, o kriter tablodan çıkarılsaydı seçeneklerin genel performans değerlendirmesinin ne kadar değişeceğine bakarak türetir. Çıkarılınca en çok şey değişen kriter en çok ağırlığı alır.
3 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CCSD (Kriter Korelasyonu ve Standart Sapması)
Kriter ağırlıklarını hem her kriterin kendi içindeki yayılımından hem de o kriterin genel değerlendirmeyle olan ilişkisinden, bir doğrusal olmayan denklem sistemini çözerek türeten nesnel ağırlıklandırma yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CILOS (Criterion Impact LOSs)
CILOS, bir kriterde en iyi seçeneği tercih etmenin diğer kriterlerde ne kadar kayba yol açtığını ölçerek kriter ağırlıklarını verinin kendisinden türetir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - FARE (Factor Relationship)
FARE, kriterlerin birbirini ne kadar ve hangi yönde etkilediğine dair bir ilişki tablosundan yola çıkarak, en çok etkileyen kritere en yüksek ağırlığı verir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - FCILOS (Fuzzy Criterion Impact LOSs)
FCILOS, CILOS'un "bir kriterde en iyi olmayı kaçırmanın bedeli" fikrini üçgen bulanık sayılarla verilmiş kararlara taşır ve belirsizliği sonuna kadar hesapta tutar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık IDOCRIW
Bulanık IDOCRIW, kesin IDOCRIW'in "hem dağılım hem fırsat maliyeti" mantığını üçgen bulanık sayının alt, orta ve üst ucunda ayrı ayrı çalıştırıp üç sonucu ortalayarak bulanık veriye taşır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık LOPCOW
Bulanık LOPCOW, kesin LOPCOW'un "bir kriterin ortalama büyüklüğü ile yayılımı arasındaki logaritmik oran" fikrini üçgen bulanık sayının alt, orta ve üst ucunda ayrı ayrı çalıştırıp üç sonucu ortalayarak bulanık veriye taşır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık PCA (Fuzzy Principal Component Analysis, TFN bileşen profili)
Kriterler üçgen bulanık sayıyla (TFN) verildiğinde, temel bileşenler analizini alt sınır, en olası değer ve üst sınır üzerinde ayrı ayrı çalıştırıp üç sonucu ortalayarak ağırlık üreten nesnel bir profildir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık Standart Sapma (Fuzzy Standard Deviation, TFN bileşen profili)
Kriterler üçgen bulanık sayıyla (TFN) verildiğinde, standart sapmaya dayalı ağırlıklandırmayı alt sınır, en olası değer ve üst sınır üzerinde ayrı ayrı çalıştırıp üç sonucu ortalayarak ağırlık üreten nesnel bir profildir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bulanık SPC (Fuzzy Symmetry Point of Criterion, TFN bileşen profili)
Kriterler üçgen bulanık sayıyla (TFN) verildiğinde, her kriterin simetri noktasına göre kurulan ağırlıklandırmayı alt sınır, en olası değer ve üst sınır üzerinde ayrı ayrı çalıştırıp üç sonucu ortalayarak ağırlık üreten nesnel bir profildir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Gini Katsayısı Ağırlıklandırması (Gini Coefficient Weighting)
Kriter ağırlığını, alternatiflerin o kriterdeki payının ne kadar eşitsiz dağıldığından türeten nesnel ağırlık yöntemidir: pay birkaç alternatifte yığılıyorsa kriter yüksek, pay herkese eşit dağılıyorsa kriter düşük ağırlık alır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - IDOCRIW (Integrated Determination of Objective CRIteria Weights)
Kriter ağırlıklarını iki farklı nesnel ölçüyü, verinin ayırt ediciliğini ve bir kriteri göz ardı etmenin doğuracağı kaybı, birlikte kullanarak türeten nesnel ağırlık yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - LODECI (LOgarithmic DEcomposition of Criteria Importance)
LODECI, kriter ağırlığını uzmana sormak yerine seçenekler arasındaki en büyük farktan türetir: bir kriterde en azından bir çift seçenek birbirinden ne kadar uzaksa, o kriter kararda o kadar söz sahibi olur.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - LOPCOW (LOgarithmic Percentage Change-driven Objective Weighting)
LOPCOW, kriter ağırlığını verinin kendi içindeki yayılımdan türetir: seçenekleri en iyisine göre ne kadar çok "kaybettiriyorsa" bir kriter o kadar ağırlık kazanır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MPSI (Modified Preference Selection Index)
MPSI, Preference Selection Index yönteminin seçenekleri sıralamak için içeride sessizce kullandığı bir ara değeri alır ve onu doğrudan görünür bir kriter ağırlığı olarak sunar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - NMD (New Method of Determining Objective Criterion Weights)
NMD, kriter ağırlığını verinin ortalamasından türetir: seçenekler bir kriterde ortalama olarak en iyiden ne kadar uzaksa, o kriter o kadar ağırlık kazanır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PCA Ağırlıklandırma (Principal Component Analysis ile Nesnel Ağırlıklandırma)
PCA Ağırlıklandırma, kriter ağırlığını kriterler arasındaki ortak hareketten türetir: bir kriter, seçenekleri asıl ayıran birkaç "ana eksenden" ne kadar çok pay alıyorsa o kadar ağırlık kazanır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Senaryo Tabanlı Bulanık CILOS (Scenario-Based Fuzzy CILOS)
Senaryo Tabanlı Bulanık CILOS, klasik CILOS yöntemini bulanık üçgen sayı girdisine uyarlamanın basit bir yoludur: üçgenin alt, orta ve üst köşesini üç ayrı kesin tablo gibi ele alıp klasik CILOS'u üç kez çalıştırır, sonra üç sonucu ortalar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SD-WEIGHT (Standart Sapma Ağırlıklandırması)
Kriter ağırlığını uzmana sormadan, o kriterde seçeneklerin birbirinden ne kadar farklılaştığından türeten en sade nesnel ağırlık yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SPC (Kriterin Simetri Noktası Yöntemi)
Bir kriterin en küçük ve en büyük değerinin tam ortasını "simetri noktası" sayıp seçeneklerin bu noktadan ne kadar uzaklaştığına bakarak kriter ağırlığı türeten nesnel yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WENSLO (Eğim Katsayısına Dayalı Ağırlık Adlandırması)
Her kriterin birikimli değerlerini bir zikzak çizgi gibi düşünüp bu çizginin uzunluğunu ortalama eğimine oranlayarak kriter ağırlığı türeten nesnel yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Verimlilik
- DEA (Veri Zarflama Analizi / Data Envelopment Analysis)
DEA, aynı türden birden çok birimi girdilerini çıktılarına dönüştürme başarısına göre karşılaştıran bir benchmarking yöntemidir. Her birime 0 ile 1 arasında bir verimlilik skoru verir; bir tercih sıralaması yöntemi değildir.
11 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HFEA (Tereddütlü Bulanık Zarflama Analizi)
HFEA, uzman görüşlerinin birden fazla olası puanla (tereddütlü) verildiği durumlarda, her seçeneği kendi lehine en uygun ağırlıklandırmayla değerlendirip verimli olup olmadığını gösteren bir verimlilik puanı çıkaran bir yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HFPE (Tereddütlü Bulanık Çapraz Verimlilik Değerlendirmesi)
HFPE, HFEA'nın verimli sınırda bıraktığı birden fazla seçeneği, her birini yalnız kendi gözünden değil diğer tüm seçeneklerin gözünden de değerlendirip tek bir sıraya ayırt eden bir yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HFPEA (Tereddütlü Bulanık Tercih Kısıtlı Zarflama Analizi)
HFPEA, HFEA'nın kendi lehine ağırlıklandırma serbestliğine bir sınır koyarak, karar vericinin ölçütler arasında belirttiği öncelik sırasına uygun ağırlıklarla verimlilik hesaplayan bir yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Portföy
- HF-MaxScore-Portföy (Tereddütlü Bulanık Maksimum Skor Portföy Seçimi)
HF-MaxScore-Portföy, tek bir kazananı seçmez; sınırlı bir bütçeyi birden fazla seçenek arasında, toplam değerlendirme skorunu en yükseğe çıkaracak biçimde paylaştırır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HF-TRADEOFF-PORT (Tereddütlü Bulanık Skor-Sapma Değiş Tokuşlu Portföy Seçimi)
HF-TRADEOFF-PORT, getirisi tek sayı yerine birden fazla olası değerle (tereddütlü) ifade edilen yatırım seçenekleri arasında, yatırımcının risk tipine göre getiri ile riski dengeleyen bir kaynak dağılımı bulur.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Toplulaştırma ve oylama
- Ortalama Sıralama (Average Ranking)
Ortalama sıralama, aynı seçenekler için elde birden çok sıra listesi olduğunda her seçeneğin sıra numaralarının ortalamasını alarak tek bir birleşik sıra üretir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Borda Sayımı (Borda Count)
Borda sayımı, her seçeneğe sıra listelerindeki konumuna göre bir puan verir ve seçenekleri bu puanların toplamına göre sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Baskınlık Kuramı (Brauers-Zavadskas Dominance Theory)
Baskınlık kuramı, bir seçeneğin bütün sıra listelerinde diğerinden kesinlikle geride kalmadığı ve en az birinde önde olduğu durumları sayar; kesin üstünlük yoksa seçenekler arasında ayrım yapmaz.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Choquet İntegrali (Choquet Integral)
Choquet integrali, kriterleri sabit ağırlıklarla değil kriter gruplarına atanmış bir "önem ölçüsüyle" birleştirir; böylece kriterler arasındaki sinerji ve fazlalık ilişkileri hesaba katılır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - CONDORCET (İkili Çoğunluk Yöntemi)
CONDORCET, seçenekleri ikişer ikişer karşılaştırır ve diğer bütün seçenekleri ikili karşılaştırmada yenen seçeneği kazanan ilan eder; böyle bir seçenek yoksa yöntem bunu açıkça söyler.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - COOK-SEIFORD (Uzaklık Temelli Uzlaşı Yöntemi)
COOK-SEIFORD, her seçeneğin farklı sıralama kaynaklarındaki konumları ile olası bir hedef sırası arasındaki toplam farkı en aza indiren tek bir atamayı bulur.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - COPELAND (Net Galibiyet Yöntemi)
COPELAND, her seçeneği bütün rakipleriyle ikili karşılaştırır ve galibiyet sayısından mağlubiyet sayısını çıkararak elde ettiği net skora göre tam bir sıra kurar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - DODGSON (En Az Değişiklik Yöntemi)
DODGSON, her seçeneğin çoğunluğun kazananı olması için sıralamalarda kaç bitişik yer değiştirmeye ihtiyaç duyduğunu hesaplar; en az değişikliği gerektiren seçeneği kazanan ilan eder.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - KEMENY-YOUNG (En Az Toplam Uyuşmazlık Yöntemi)
KEMENY-YOUNG, bütün olası tam sıralamalar arasından, sıralama kaynaklarının tamamıyla toplamda en az uyuşmazlığa düşen tek sıralamayı seçer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MEDIAN RANKING (Medyan Sıralama)
Medyan sıralama, aynı seçenek kümesi için elde edilmiş birden çok ayrı sıralamayı, her seçeneğin bu sıralardaki ortanca (medyan) konumuna bakarak tek bir sıraya indirger.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MPF DOMBI WA (m Kutuplu Bulanık Dombi Ağırlıklı Ortalama)
MPF-DOMBI-WA, bir seçeneğin birden çok kriterdeki m kutuplu bulanık değerlendirmelerini, Dombi işlemcisiyle tek bir özet değerlendirmede birleştirip bu değere göre seçenekleri sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - NANSON (Nanson Yöntemi)
Nanson yöntemi, her turda seçeneklerin ortalama puanının altında kalanları eleyerek geriye kalanları yeniden puanlar; tek bir seçenek kalana kadar bu eleme turlarını tekrarlar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - PIF DOMBI (Resim Bulanık Dombi Toplulaştırma İşlemcisi)
PIF-DOMBI, bir seçeneğin birden çok kriterdeki olumlu, nötr ve olumsuz üç yönlü değerlendirmelerini Dombi işlemcisiyle tek bir özet değerlendirmede birleştirip bu değere göre seçenekleri sıralar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - RAT (Referans Seçenek Tabanlı Toplulaştırma Tekniği)
RAT, seçeneklerden birini referans olarak seçer ve diğer bütün seçeneklerin, farklı yöntemlerin verdiği sıralarda bu referansa göre ne kadar geride ya da önde kaldığını tek bir sayıda birleştirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - SCHULZE (Schulze Yöntemi)
Schulze yöntemi, seçenekleri ikişer ikişer karşılaştırır ve her çiftin arasındaki en güçlü dolaylı üstünlük yolunu bularak, ikili karşılaştırmalarla tutarlı bir sıra üretir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WAM (Ağırlıklı Aritmetik Ortalama)
WAM her kriterin puanını kendi ağırlığıyla çarpıp toplar ve seçenekleri tek bir sayıya indirger; kriterler arasında tam bir denge kurar, hiçbirini ötekine üstün tutmaz.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Bonferroni Ortalaması (BM)
Bonferroni ortalaması kriterleri ikişer ikişer eşleştirip her çiftin çarpımını ortalar; böylece bir kriterin zayıflığının başka bir kriterin zayıflığıyla üst üste binmesini, tek başına bir zayıflıktan daha ağır biçimde cezalandırır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Heronian Ortalaması (HM)
Heronian ortalaması, kriterleri kendisiyle de dâhil olmak üzere çift çift eşleştirip her çiftin çarpımını ortalar; Bonferroni ortalamasına yakın bir mantık kullanır ama her kriterin kendi karesini de hesaba katar, bu yüzden aşırı uçlara Bonferroni'den biraz daha toleranslıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Güç Ortalaması (Power Mean)
Güç ortalaması, tek bir kuvvet parametresini değiştirerek harmonik ortalamadan geometrik ortalamaya, oradan aritmetik ortalamaya ve daha ötesine uzanan tüm bir ortalama ailesini tek bir formülle üretir; parametre büyüdükçe sonuç da büyür.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WGM (Ağırlıklı Geometrik Ortalama)
WGM her kriterin puanını kendi ağırlığı kadar üsse çıkarıp çarpar; bir kriterde çok düşük puan alan seçeneği, diğer kriterlerdeki başarısı ne olursa olsun ağır biçimde cezalandırır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - WHM (Ağırlıklı Harmonik Ortalama)
WHM, kriter puanlarının tersini alıp bunları ağırlıklı olarak ortalar ve o ortalamanın tersini geri döndürür; aile içindeki en cezalandırıcı toplulaştırma biçimidir, düşük bir puanı diğerlerinden çok daha ağır basar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Einstein T-normu (Einstein Çarpımı ve Toplamı)
Einstein t-normu, iki bulanık değerlendirmeyi cebirsel çarpımdan biraz daha temkinli bir kuralla tek dereceye indiren, parametre içermeyen bir birleştirme işlemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Frank T-normu (Frank Çarpım-Toplam Ailesi)
Frank t-normu, iki bulanık değerlendirmeyi bir s parametresiyle ayarlanabilen bir sıkılıkla tek dereceye indiren, üstel yapılı bir birleştirme kuralları ailesidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Hamacher T-normu (Ayarlanabilir Çarpım-Toplam Ailesi)
Hamacher t-normu, iki bulanık değerlendirmeyi bir γ parametresiyle ayarlanabilen bir sıkılıkla tek dereceye indiren, çarpım tabanlı bir birleştirme kuralları ailesidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Schweizer-Sklar T-normu (Kuvvet Tabanlı Parametrik T-norm Ailesi)
Schweizer-Sklar t-normu, iki bulanık değerlendirmeyi bir p parametresiyle ayarlanabilen bir sıkılıkla tek dereceye indiren, kuvvet fonksiyonlarına dayalı bir birleştirme kuralları ailesidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Duyarlılık
- Bootstrap Yeniden Örnekleme (Bootstrap Resampling)
Elinizdeki seçenek kümesini yerine koyarak defalarca yeniden çeker, her çekilişte sıralamayı baştan üretir ve bir seçeneğin sırasının bu rastlantıya ne kadar bağlı olduğunu gösterir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Kendall Tau (Kendall'ın Sıra Uyum Katsayısı)
İki sıralamayı ikişer ikişer karşılaştırıp aynı yönde giden çiftlerle ters yönde giden çiftlerin farkını tek bir sayıya indiren, iki sıralamanın ne kadar örtüştüğünü ölçen katsayıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Kendall W (Kendall'ın Uyum Katsayısı)
Üç ya da daha çok sıralayıcının (uzman, yöntem, kriter) verdiği sıraların birbirine ne kadar yakın olduğunu, sıfır ile bir arasında tek bir uzlaşı katsayısına indiren yöntemdir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Ağırlık Duyarlılık Analizi (Weight Sensitivity Analysis)
Bir sıralamanın kazananını kriter ağırlıklarındaki küçük değişikliklerin devirip devirmediğini ölçen yöntemdir; sıralamayı kendisi üretmez, üretilmiş bir sıralamanın ne kadar sağlam olduğunu söyler.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Morris Tarama Yöntemi (Morris Elementary Effects Screening)
Bir karar sonucunu etkileyen çok sayıda etken arasından, hangisinin gerçekten önemli olduğunu ve hangisinin sonucu düz mü yoksa girift biçimde mi etkilediğini az sayıda deneyle ayıklayan bir tarama yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Sobol Duyarlılık İndeksleri (Sobol Variance-Based Sensitivity Analysis)
Bir karar sonucundaki değişkenliğin ne kadarının hangi etkenden geldiğini, etkenlerin tek başına mı yoksa birbirleriyle birlikte mi etkidiğini de ayırarak yüzde yüze tamamlanan paylara bölen bir duyarlılık yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Spearman Sıra Korelasyonu (Spearman Rank Correlation)
İki ayrı sıralamanın birbirine ne kadar benzediğini tek bir sayıyla ölçen yöntemdir; artı bir tam uyum, eksi bir tam ters uyum, sıfır ise ilişkisizlik demektir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Tutarlılık
- Geometrik Tutarlılık İndeksi (Geometric Consistency Index, GCI)
Bir ikili karşılaştırma matrisinin (örneğin AHP'de kriterlerin birbirine göre önem yargılarının) ne kadar tutarlı olduğunu, geometrik ortalama üzerinden tek bir sayıyla ölçen bir tutarlılık göstergesidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Harmonik Tutarlılık İndeksi (Harmonic Consistency Index, HCI)
Bir ikili karşılaştırma matrisinin tutarlılığını, Saaty'nin klasik özdeğer yöntemine benzer ama harmonik ortalama üzerinden hesaplayan, daha temkinli sonuç veren bir tutarlılık göstergesidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Koczkodaj Tutarsızlık İndeksi (K)
Koczkodaj tutarsızlık indeksi, bir ikili karşılaştırma tablosundaki en çelişkili üçlüyü bulur ve bu çelişkinin büyüklüğünü tek bir sayıyla gösterir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Yapısal analiz
- ISM (Yorumlayıcı Yapısal Modelleme)
ISM, bir grup faktör arasındaki "hangisi hangisini etkiliyor" ilişkisini bir uzman kurulundan toplayıp bunları katmanlara ayıran, kök nedenden sonuca doğru bir hiyerarşi çizen bir yapısal analiz yöntemidir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Normalizasyon
- Linear Max Normalization (Doğrusal En Büyüğe Bölme Normalizasyonu)
Bu yöntem her kriter sütununu kendi en iyi değerine bölerek ölçeklendirir; fayda kriterinde en büyük değer, maliyet kriterinde en küçük değer sütunun referans noktası olur ve o kriterde en iyi seçenek her zaman tam 1 puan alır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Linear Sum Normalization (Doğrusal Toplama Bölme Normalizasyonu)
Bu yöntem her kriter sütununu kendi toplamına bölerek ölçeklendirir; her seçenek o kriterdeki toplam performansın ne kadarını kendine aldığını gösteren bir pay alır ve sütun toplamı her zaman 1 olur.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Logarithmic Normalization (Logaritmik Normalizasyon)
Bu yöntem her sütunu, hücrelerin doğal logaritmasını sütundaki logaritmaların toplamına bölerek ölçeklendirir; böylece büyük değerler arasındaki oransal fark korunurken mutlak büyüklük farkının baskınlığı azalır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Min-Max Normalization (Minimum-Maksimum Ölçekleme)
Bu yöntem her kriter sütununu, o sütundaki en kötü ve en iyi değer arasındaki aralığa göre 0 ile 1 arasına yerleştirir; sütunun en iyisi her zaman 1, en kötüsü her zaman 0 puan alır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Vektör Normalizasyonu (Öklid Sütun Normuyla Ölçekleme)
Vektör normalizasyonu, bir karar tablosundaki her sütunu kendi Öklid uzunluğuna bölerek tüm ölçütleri birimsiz ve karşılaştırılabilir hale getiren bir hazırlık adımıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Vektör (L2) Normalizasyonu
Vektör (L2) normalizasyonu, bir karar tablosundaki her sütunu kendi Öklid uzunluğuna bölerek ölçütleri birimsiz ve karşılaştırılabilir hale getiren aynı klasik hazırlık adımının DecisionMind'daki ikinci kaydıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Z-Skor Normalizasyonu (Standartlaştırma)
Z-skor normalizasyonu, bir karar tablosundaki her sütunu kendi ortalamasına ve standart sapmasına göre ölçekleyerek her ölçütü "ortalamadan kaç standart sapma uzakta" biçiminde birimsiz bir sayıya çeviren bir hazırlık adımıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Uzaklık
- Chebyshev Uzaklığı (En Kötü Ölçüt Farkı)
Chebyshev uzaklığı, iki seçenek arasındaki uzaklığı tüm ölçütlerin toplamına göre değil, yalnız en büyük tek ölçüt farkına göre ölçen bir uzaklık hesabıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Öklid Uzaklığı (Düz Çizgi Uzaklığı)
Öklid uzaklığı, iki seçenek arasındaki toplam farkı, her ölçütteki farkın karesini alıp toplayarak ve karekökünü bularak tek bir düz çizgi uzunluğuna indirger.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - HAMMING UZAKLIĞI (Hamming Distance)
Hamming uzaklığı iki eş uzunluklu diziyi karşılaştırır ve yalnız kaç konumda tamamen farklı olduklarını sayar; farkın büyüklüğüyle ilgilenmez.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MANHATTAN UZAKLIĞI (Manhattan Distance)
Manhattan uzaklığı iki seçenek arasındaki farkı, her kriterdeki mutlak sapmayı tek tek toplayarak ölçer; bir kriterdeki büyük sapma diğerlerini gölgede bırakmaz.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MINKOWSKI UZAKLIĞI (Minkowski Distance)
Minkowski uzaklığı, tek bir p sayısıyla ayarlanan genel bir uzaklık ailesidir; p büyüdükçe en kötü tek kriterin ağırlığı artar, küçüldükçe sapmalar kriterler arasında eşit paylaşılır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - MAHALANOBIS UZAKLIĞI (Mahalanobis Distance)
Mahalanobis uzaklığı, kriterler arasındaki ilişkiyi (korelasyonu) hesaba katarak iki noktanın ne kadar uzak olduğunu ölçer; aynı ham fark, kriterlerin birbirine göre alışıldık örüntüsüne uyup uymamasına göre küçük ya da büyük çıkabilir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗
Durulaştırma
- Alfa Kesim Durulaştırma (α-Düzey Kesitiyle Durulaştırma)
Alfa kesim durulaştırma, bir bulanık sayıyı önce istenen güven düzeyinde bir aralığa indirger, sonra bu aralığı karar vericinin tutumuna göre tek bir sayıya çevirir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Alan Ortay Hattı Durulaştırması (Bisector Method)
Bisector, bulanık bir sayının altında kalan alanı tam ortadan ikiye bölen dikey çizgiyi bulur ve bu çizginin geçtiği noktayı tek kesin sayı olarak verir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Ağırlık Merkezi Durulaştırması (Centroid Method)
Centroid, bulanık bir sayının altında kalan alanın ağırlık merkezini bulur ve bu noktayı tek kesin sayı olarak verir; bu yüzden bulanık kontrol ve bulanık karar yöntemlerinde en sık kullanılan durulaştırma kuralıdır.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Gauss Eğrisinde Ağırlık Merkezi Durulaştırması (Gaussian Centroid Method)
Bu yöntem, üyelik derecesi çan eğrisi (Gauss eğrisi) biçiminde tanımlanmış bir bulanık sayının ağırlık merkezini bulur; eğri simetrikse bu merkez doğrudan eğrinin tepe noktasına eşittir, eğri iki yana farklı yayılıyorsa merkez tepe noktasından sapar.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Tepe Noktası Ortalaması Durulaştırması (Mean of Maxima)
MOM, bulanık bir sayının üyelik derecesinin en yüksek olduğu noktayı (ya da düz bir tepe varsa bu tepenin ortasını) bulur ve bu noktayı tek kesin sayı olarak verir; bulanık sayının kuyruklarına hiç bakmaz.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Sezgisel Bulanık Sayılarda Skor Fonksiyonu Durulaştırması (Score Function)
Skor fonksiyonu, bir sezgisel bulanık sayının üyelik derecesinden üye-olmama derecesini çıkararak tek bir kesin sayı üretir; iki değerlendirme eşit çıkarsa kesinlik (doğruluk) derecesi araya girip aradaki farkı çözer.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗ - Tip İndirgeme Durulaştırması (Type Reduction)
Tip indirgeme, üst ve alt sınırla tanımlanmış bir tip-2 bulanık sayıyı önce bir aralığa, sonra bu aralığın orta noktasından tek bir kesin sayıya indirir; aralığın genişliği, sayının taşıdığı belirsizliğin büyüklüğünü de gösterir.
0 aile üyesiFormüller ve atıf ↗